10.Sınıf Türk Edebiyatı 2.Dönem 2.Yazılı Soruları ve Cevap Anahtarı

yazılı soruları ve cevapları, 2015-2016, 1. yazılı, 2. yazılı, 3. yazılı, telafi, ortak sınav

10.Sınıf Türk Edebiyatı 2.Dönem 2.Yazılı Soruları ve Cevap Anahtarı

Koşma’nın özelliklerini yazarak koşma türlerini belirtiniz ? 10 puan

Koşma: Halk edebiyatında aşk, tabiat sevgisi, kahramanlık konularında yazılan şiirlere denir. Nazım birim dörtlüktür. Hece ölçüsüyle söylenir

 Koçaklama, taşlama,güzelleme, ağıt

2. Verilen boşlukları uygun şekilde doldurunuz. (2×5=10 P)

– İlk Divan şairi …Hoca Dehhani………………………………….dir.

– Rubaileriyle ünlü en önemli şair ……Ömer Hayyam……………………………….dır.

– Şarkılarıyla ünlü en önemli divan şairi …Nedim…………….dir.

– Terkibibentleriyle ünlü en önemli divan şairi………Bağdatlı Ruhi…………………………….dir.

– Divan edebiyatında kullanılan kalıplaşmış imgelere ……mazmun………………. denir.

3. Kasidenin bölümlerini yazıp kısaca açıklayınız. (15 P)

1- Nesib (teşbib): Giriş bölümüdür. Kasidenin tasvir bölümüdür. Burada, asıl konuya geçilmeden önce ramazan, bayram, bahar, yaz, savaş gibi konular ele alınır.

2- Girizgâh: Kasidenin ikinci bölümüdür. Asıl konuya giriş için uygun bir ortam hazırlama yani giriş bölümüdür.

3- Medhiye: Bu bölümde şair kimi övecekse onun yüceliklerini, başarılarını, erdemlerini anlatır. Bu bölümde abartı ve ağır bir anlatım göze çarpar.

4- Fahriye: Şair bu bölümde kendini ve şiirini över. Abrtılı bir anlatım söz konusudur.

5-Tegazzül: Şair zaman zaman monotonluğu kırmak için kasidenin içinde, aynı ölçü ve uyakla gazeller yazar. Bu gazelin yazıldığı yer, tegazzül bölümüdür.

6- Taç: Şair bu bölümde mahlasını ( Şiirdeki ad, takma ad) kullanır.

7- Dua: En son bölümdür. Burada, övülen, kendisi için kaside yazılan kişi için dua edilir. Kişi için dua edilir. Kasidenin son bölümüdür


 

4. Divan şiirinin özelliklerini yazınız. (3×5=15 P)

Şiirler “divan” adı verilen kitaplarda toplanmıştır

5. Verilen beyitin kafiyesini ve redifini bularak temasını  açıklayınız. (2×5=10 P)

a-Fermân-ı aşka cân iledir inkıyadımız  :       TEMASI  :ALLAHA TEVEKKÜLDÜR

a-Hükm-i kazaya zerre kadar yok inadımız

 

Bağ eğmeziz edâniye dünyâ-yi dûn içün

Allah'adır tevekkülümüz i'timâdımız

BAKİ  :  YÜKSELME DÖNEMİ  DİVAN EDEBİYATI GAZEL ŞAİRİDİR

6.) Divanü Lügati’t-Türk” adlı eserinin edebiyat ve kültür tarihimizdeki yeri nedir?açıklayınız10 puan

Bu eserde geçiş döneminin önemli eserlerindendir. Elimizdeki sözü kültür ürünleri bu eser sayesinde günümüze kadar gelmiştir. Eser sözlü kültüre ait olan destan, koşuk,sağu ve savları bulundurmaktadır. Aynı zamanda eser Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmış önemli bir eserdir. Edebiyatımızdaki ilk sözlüktür

7. Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatı nazım biçim­lerinden biri değildir?

A) Mani B) Semai C) Varsağı   D) Şarkı E) Türkü

8. “Kutadgu Bilig”in konusu, eserin edebiyat ve kültür tarihimizdeki yeri hakkında bilgi veriniz.10 puan

 Türk – İslam kültürüne ait yazılmış olan ilk eserimizdir. Eser mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır ve ilk siyasetname örneğidir. Eserde,  dünya ve ahirette mutlu olmanın yolları; devlet,  kişi ve toplum ilişkileri ile erdemli olmanın şartları anlatılır.Alegorik (sembolik) bir anlatım vardır. Eser dört kişinin konuşturulması şeklinde yazılmıştır.

Küntoğdı             Hükümdar:  kanun ve adaleti;

Aytoldı                 Vezir: saadeti (mutluluğu);

Ögdilmiş              Vezirin oğlu: akıl ve ilmi;

Odgurmuş          Dindar: Akıbet(son)i temsil eder

9. Aşağıdaki eserlerin yazarlarını yazınız. (2×5=10 


 

Mecalis-i seba:  Mevlana


 

Makalat:           Hacı Bektaş-ı veli


 

Şikayetname:     FUZULİ


 

Garipname:        AŞIKPAŞA


 

Mantıku-t tayr:  GÜLŞEHRİ

 

10. Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatının özellik­lerinden biri değildir?

A) Sözlü edebiyat geleneğine dayanır.

B) Nazım birimi dörtlüktür.

C) Dil, halkın konuştuğu dildir.

D) Sadece hece ölçüsü kullanılmıştır.

E) Şiirlerde söz kadar ezgi de önemlidir.

11. Aşağıda verilenlerden hangisi saz şairi değildir?

A) Yunus Emre B) Âşık Veysel  C) Bayburtlu Zihni D) Erzurumlu Emrah E) Dadaloğlu

12. Yürü bre yalan dünya

Sana konan göçer bir gün

İnsan bir ekine misal

Seni eken biçer bir gün

Karacaoğlan'a ait bu dizeler aşağıdaki şiir türlerinden hangisine ait bir örnekten alınmış olabilir?

A) Koşma B) Türkü C) Şarkı    D) Varsağı E) Semai

13. Güzel ne güzel olmuşsun

Görülmeyi görülmeyi

Siyah zülfün halkalanmış

Örülmeyi örülmeyi

İçeriği ve ölçüsü dikkate alınacak olursa bu dizeler aşağıdaki türlerden hangisine ait bir örnekten alınmış olabilir?

A) Ninni     B) Türkü       C) Varsağı           D) Mani          E) Semai

14. Dadaloğlu'm der ki belim büküldü

Gözümün cevheri yere döküldü

Üç yüz atlı ile cenge tıkıldı

Yüzü kaldı iki yüzü dön oldu

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bir koşmanın ilk dörtlüğüdür.

B) Konusuna göre bir taşlamadan alınmıştır.

C) 8'li hece ölçüsü ile söylenmiştir.

D) Koşma türünde bir şiirin son dörtlüğüdür.

E) Bir semaiden alınmıştır.

15. 16. yüzyılın sonlarıyla 17. yüzyılın başlarında Güney Anadolu'daki göçebe Türkmen aşiretleri arasında yaşa­mıştır. Divan ve tekke şiirinin etkisinde kalmayan ozan, şiir­lerinde hece ölçüsünü kullanır. Daha çok koşma ve semai nazım biçimleriyle yazar. Şiirlerinde güzel, güzellik, doğa sevgisi, ayrılık, gurbet temaları görülür.

Parçada sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

A) Köroğlu B) Karacaoğlan C) Gevheri D) Âşık Veysel   E) Dadaloğlu

16. Karac'oğlan size bakar sevinir

Sevinirken kalbi yanar göyünür

Kımıldanır hep dertlerim devinir

Yas ile sevincim yıkışır dağlar

Ölçüsü ve konusu dikkate alındığında bu dörtlüğün alındığı şiirin nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisi olabilir?

A) Koşma – koçaklama

B) Semai-ağıt

C) Varsağı – güzelleme

D) Semai – güzelleme

E) Koşma – güzelleme

17. Aşağıdakilerden hangisi Âşık edebiyatı ile İlgili olarak söylenemez?

A) Genellikle redif ya da yarım uyak kullanılır.

B) Türkü, mani, semai koşuk en sık kullanılan nazım biçim­leridir.

C) Asıl ölçü hece ölçüsü olmasına karşın kimi şairler aruzu da kullanmıştır.

D) Şiirlerde sevgilinin ve doğanın güzellikleri, yiğitlik, kahra­manlık, ölüm gibi konular işlenmiştir.

E) Şiirler "bağlama" denilen saz eşliğinde söylenmiştir.

18. Aşağıdakilerin hangisinde verilenler tümüyle Âşık ede­biyatı ürünleridir?

A) Koşma – destan – tuyuğ – türkü

B) Koşuk – varsağı – destan – türkü

C) Koşma – semai – destan – varsağı

D) Ninni – semai – varsağı – destan

E) Koşuk – semai – tuyuğ – şarkı

Cemal AKSOY(Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni)

Cevap Ver