10. Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları Biryay Yayınları Sayfa 157-213

10. Sınıf Türk Edebiyatı Kitabı Cevapları Biryay Yayınları Sayfa 157-213

Ortaöğretim 10. sınıf Türk edebiyatı kitabı cevaplarını kaldığımız yerden paylaşmaya devam ediyoruz. Sayfa 157'den itibaren 216. sayfaya kadar cevaplarımız aşağıdadır. Sayfa 163, 167, 184, 204, 213 ölçme ve değerlendirme sorularının cevapları aşağıdadır. Diğer sayfaların etkinlik sorularının çözümleri, anlama yorumlama sorularının cevaplarını yazımızda bulabilirsiniz. cemalaksoy.org Biryay yayınları 10. sınıf türk edebiyatı ders kitabı cevaplarını aşağıda sizler için hazırladı.

Sayfa 157

Aşık Tarzı Halk Şiiri( Koşma, Semai)

1.Etkinlik

Aşık seven, maşuk ise sevilen yani “sevgili”dir. Bu kavramlar halk şiirine özgüdür. Divan şiirinde ise bunların yerine “gül” ve “bülbül” mazmunları kullanılır.

1)Halk şiiri belli bir şair topluluğunun değil tüm halkın ortak ürünüdür. Dil ve söyleyiş yönüyle halkın konuşma diline yakın olması, sade ve içten olması herkesi derinden etkilemiştir.

2)Aşık tarzı halk şiiri, Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde halk aşıkları tarafından sürdürülen şiir geleneğidir.

İnceleme

2.Etkinlik

Sayfa 158

Koşmanın ahenk ögeleri:

 

Aliterasyon

Asonans

1.Dörtlük

L, m, n

A, e

2.Dörtlük

R, m

E, i

3.Dörtlük

N, d

A

4.Dörtlük

M

A,e

5.Dörtlük

L, r, m

E, i

 

Tekrar edilen kelimeler: olmasa

Ölçü: Hece ölçüsü

1.Dörtlük: aşk olmasa

                Köşk olmasa      olmasa:redif, şk:tam uyak(bütün dörtlüklerden sonra tekrarlanmıştır.)

İkinci Dörtlük:

Erdi, ardı: redif,  z: yarım uyak

3.Dörtlük:

I:redif

Ad: tam uyak

4.Dörtlük:

E: redif

Em: tam uyak

5.Dörtlük:

İlmezdi, ülmezdi: redif

R: yarım uyak

Söyleyiş özelliği: Aşık Veysel sevginin kaynağının güzellik değil gönül olduğunu, bu nedenle sevginin her şeye yeteceğini düşünür. Şiirde öğüt veren bir bilgenin bir söyleyişi hakimdir.

Dünyada bütün düzeni meydana getiren sevgi ve aşktır.

3.Etkinlik

a)koşmanın birim dörtlüktür.

b)

1.Birim: aşk

2.Birim: Farklı düşünmek

3.Birim: Aşk

4.Birim: Güzellik

5.Birim: aşk

Şiirin Teması: aşk

Koşmanın birimlerinde aşkın ve sevginin gücü anlatılmaktadır.

1)A)

Şiirdeki söz sanatları:

1.Dörtlük:

Gönül köşke benzetilmiştir.—Teşbih

2.Dörtlük:

Kim sözüyle soru sorulmaktadır.—istifham

Koyun ve kurt zıt kavramlardır.—Tezat

3.Dörtlük:

Anılmazdı Veysel adı sözüyle kendisini başka biri olarak düşünür. Tecahüliarif

Adının anılmasını aşık olduğu kişiye bağlamıştır. – Hüsnitalil

4.Dörtlük:

Dert- derman kavramları zıttır: –Tezat

Tabir-isim, aşık- meşk kavramları anlamca ilişkilidir. – tenasüp

5.Dörtlük:

Yüz kelimesiyle sevgili kastedilmiştir.—Mecazımürsel

Güle kıymet verilmesinin nedeni aşık ile maşukun  varlığıdır.—Hüsnitalil

b)Söz sanatları şiirin anlam güzelliğinin ve etkileyicilik yönünün ortaya çıkmasını sağlar.

2)a) On par’etmez, bulaman, başk’olmasa, kıymet vermek

c)Şiir dilinde kelimelerin anlam gücü çok önemlidir. Mecaz ve yan anlamlara ağırlık verilir. Anlatım akıcı ve ahenklidir.

Konuşma dilinde ise sadelik, yalınlık ve yüzeysellik vardır. Anlam derinliği yoktur. Dil genellikle iletişim kurma amacıyla kullanılır.

Ç)Şiirde açık ve sade bir dil kullanılmıştır. İmgeler genellikle halk kültürünün yansımalarıdır. Şiir halk şiiri geleneğine göre yazılmıştır.

3)A) “on par’etmez, koyun kurt ile gezerdi, derdin dermandır yareme, kıymet vermek”

Sayfa 159

4.Etkinlik

2.Metin Semai

 

1.Dörtlük

2.Dörtlük

3.Dörtlük

4.Dörtlük

Aliterasyon

R, n, l

L, r

M, n

M, n, r

Asonans

A, e

E, i

Ö, ü

A, e

Uyak

İr

Amma

Neden

Sonra:redif

R:yarım uyak

Ler: redif

I: yarım uyak

Ünü

İni: redif

Z: yarım uyak

Azı: zengin uyak

Uyak Düzeni

Aaab, cccb, dddb

 

 

 

Ölçü

Hece ölçüsü

 

 

 

 

 

 

 

 

Söyleyiş özelliği: Şair, bütün güzelliklerin zamansız ya da geç yaşandığını dile getirmektedir. Şiirde yakınma anlamının ağır bastığı bir söyleyiş özelliği vardır.

5.Etkinlik

a)Şiirin birimleri dörtlüktür.

b) Birimlerin Teması:

1.Dörtlük: Sevgiliye sitem

2.Dörtlük: Dedikoduculardan yakınma

3.Dörtlük: Sevgiliye kavuşma

4.Dörtlük: Sevgilinin nazından yakınma

Şiirin Teması: Zamandan Yakınma

Şiir dörtlük birimiyle yazılmıştır. Dizeler 8’li hece ölçüsüyle kurulmuştur. Şiirde dört birim vardır. Bu birimlerin anlam bakımından dayandığı ortak tema “yakınma”dır.

Sayfa 160

2)

a)1.Dörtlük:

Neden sonra? Sözü, soru anlamı taşır: İstifham

“Amma neden sonra” sözleri tekrarlanmıştır: Tekrir

2.Dörtlük:

“Bizi zemmeyleyen diller” sözüyle dedikoducu insanlar kastedilir: Mecazımürsel

“Bahçe, gül, bülbül” sözleri anlamca yakındır: tenasüp

3.Dörtlük:

“Yüz, göz” kelimeleri anlamca ilişkilidir: Tenasüp

4.Dörtlük:

“Kolumdan uçurdum bazı” sözüyle sevgili kuşa benzetilmiştir. Kuş nasıl insanın kolundan uçup giderse sevgili de öyle gitmiştir. Benzeyen ve benzetilen söylenmemiştir, yalnızca bu durum  başka bir durumla ilişkilendirilmiştir. Sevgilinin gidişi, kuşun uçup gitmesi gibi ani olmuştur: kapalı istiare

b)Şiirdeki söz sanatları divan şiirlerindeki gibi derin ve yoğun değildir.

c)Söz sanatları şiirin anlam ve ahengini güzelleştiren ögelerdir.

3)

A) “bir selama kail oldum, zemmeylemek, gözünden öpmek, izin bulmak, yeter ettin nazı”

4)

a) Soyut bir söyleyiş özelliği vardır.

 

c)Şair, halkın zevk ve beğenisini yansıtan ifadelere kendine özgü soyut ifadeler eklemiş, böylece şiire kendi duygularının damgasını vurmuş ve özgürlük katmıştır.

Ç)Şiirde kullanılan dil açık, sade ve yüzeyseldir. Kullanılan imgeler genellikle halk arasında  yaygın olarak bilinen kavramlardır. (gül, bülbül, dilber, yar)Bu özellikler, şiirin halk şiiri geleneğine göre yazıldığını göstermektedir.

Sayfa 161

7.Etkinlik

Vasağı—Karacaoğlan

Ağıt—Kuloğlu

Semai—Dertli

Koçaklama—Kayıkçı Kul Mustafa

Abab biçiminde olanlar—Gevheri ve Kuloğlu

Güzelleme—Gevheri

Aaab içinde olanlar — Kayıkçı Kul Mustafa- Dertli

Koçaklama—Köroğlu

Sayfa 162

Anlama Yorumlama

8.Etkinlik

a)Halk şairleri sözlü edebiyat geleneği içinde yetişmiş, çoğu eğitimsiz ozanlardır. Bu şairler şiirlerini irticalen söylerler. Güçlü bir ezberleme yetenekleri vardır.

B) Saz şairleri aynı zamanda saz çalabilir. Ozanlarla halk arasında  canlı bir iletişim vardır.

2)Halk şairleri kendi eserlerinin yanı sıra diğer aşıkların  eserlerini de icra ederler. Bu durum, halk şairlerinin  aynı geleneğe bağlı bir topluluk olduklarını gösterir.

3)Eskiden ozanların toplumdaki işlevleri halkın duygu ve duyarlılıklarına tercüman olmaktı. Aynı işlevi günümüzde halk şairleri üstlenmiştir.

Destan dönemindeki ozanlar kopuz çalarak şiir söylerken halk şairleri bağlama(saz) çalar. Halk şairlerinin gezgin olduklarını biliyoruz. Ayrıca bade içme ve usta-çırak ilişkisi gibi geleneksel yönleri vardır.

9.Etkinlik

c)

 

Anonim Halk Şiiri

Aşık Tarzı Halk şiiri

Divan şiiri

Tema

Zamanın kötülüğü

Ayrılık

Aşk

Dil ve anlatım

Halkın konuşma dili

Halkın konuşma dili

Ağır ve sanatlı dil

Söyleyiş

Betimleme tarzında bir söyleyiş vardır.

Duygu yoğunluğu olan bir söyleyiş vardır.

Sanatkarane ve özenli bir söyleyiş vardır.

Ölçü

Hece ölçüsü

Hece Ölçüsü

Aruz ölçüsü

Nazım birimi

Bent ve iki dizelik kavuştak

Dörtlük

Beyit

Benzerlikler: Şiirlerde ses ahengi ve yapı ögelerine önem verilmiştir.

Farklılıklar: Tema ve yapı özelliği bakımından farklıdır.

 

 

 

Ç)Halk şiirinin temelinde insanın günlük hisleri ve duyarlılıkları vardır. Bu hislerin halkın hemen hemen tümünde ortak payda niteliğindedir.

d)Aşık Veysel ve Aşık Ömer şiirlerinde aşk, sevgi duygularını evrensel bir boyutta ele almışlardır. Onlar “insan” gerçeğini çok yönlü bir bakış açısıyla değerlendirirler.

Sayfa 163

Değerlendirme Cevapları

1)güzelleme, 11’li, ağıtın

2)B

3)C

4) 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır

Ler- lar bizimdir: redif

L:yarım uyak

Abab uyak şeması

5)D

6)C

Sayfa 164

Dini Tasavvufi Türk Şiiri (Nutuk)

Hazırlık Çalışmaları:

1)”edep” kelimesi “terbiye, güzel ahlak, ağır başlılık” anlamlarında kullanılır.

2)Tasavvuf şiirinin amacı insanlara dini değerleri ve tarikat anlayışını öğretmektir. Bu nedenle didaktik niteliğe sahiptir. Tasavvuf şiirleri içinde didaktik yönü en ağır basan tür nutuktur.

Sayfa 165

1.Etkinlik

b)Nutuk, tasavvuf şiirinin didaktik yönü ağır basan bir türdür. Okuduğumuz şiir tekke ve tasavvuf geleneğinin önemli bir gelişme gösterdiği 14.yüzyılda yazılmıştır.

2.Etkinlik

Şiirin ahenk ögeleri:

 

Aliterasyon

Asonans

Ölçü

Uyak

1.Dörtlük

B, d

İ,e

Hece

Bilen:redif

Var edeb öğrenen edeb: redif

An:tam uyak

2.Dörtlük

B, d, t

A, e

Hece

At: tam uyak

3.Dörtlük

N, s

A, i

Hece

si: tam uyak

4.Dörtlük

B, d, n

A, e

Hece

An: tam uyak

5.dörtlük

B, d

A, e

Hece

La: tam uyak

6.Dörtlük

K, n

A, e

Hece

N: yarım uyak

7.Dörtlük

D, r, y

A,u

Hece

Dür. Redif, yı: tam uyak

8.Dörtlük

R, s, n

A, e

Hece

İsen: redif, r: yarım uyak

9.Dörtlük

D, r

A,e

Hece

E: redif

R: yarım uyak

10.Dörtlük

B, d

E, i

Hece

İb: tam uyak

11.Dörtlük

S, n

E, i

Hece

İsen :redif

An: tam uyak

12.Etkinlik

B, d

A, e

Hece

L. yarım uyak

13.Etkinlik

Y, n

A, e

Hece

N: yarım uyak

 

Söyleyiş özelliği: Şair, bir mürşid edasıyla, öğüt vermektedir. Dini kavramlara ve tasavvuf erkanına hakim bir üslubu vardır.

Ölçü: hece ölçüsü

b) Şiirde birimlerin temaları:

1.Dörtlük: Edep

2.Dörtlük: Edebin önemi

3.Dörtlük: Edep ve arınmak

4.Dörtlük: Edep ve iman

5.Dörtlük: Edeple davranmak

6.Dörtlük: Hakk’a karşı edepli olmak

7.Dörtlük: Evliyaların edebi

8.Dörtlük: Edep öğrenmek

9.Dörtlük: Edebin gerekliliği

10.Dörtlük: Edebe talip olmak

11.Dörtlük: Edep ve kulluk

12.Dörtlük: Edep ve Allah

13.Dörtlük: Edep ve aşk

Uyak şeması: abab, cccb, dddb, eeeb

— Şiir dörtlük birimiyle yazılmıştır. Dörtlüklerde 8’li hece ölçüsü kullanılmıştır. Her dörtlüğün son dizesi aynıdır.Bütün birimler “edep” kavramının anlamı çerçevesinde bir içeriğe sahiptir.

1)Dini- Tasavvufi şiirler, yazıldıkları dönemde dini konuların birçok sosyal ve bireysel konudan önde geldiğini gösterir.

2)

a)

b) edep erkan bilmek, varlığınbı satmak, asi olmak, gönlünün pası gitmek, gafletten uyanmak, yüz suyu, gafil olmak, aşka boyanmak

c)şiir açık ve sade bir şekilde yazılmıştır. Tasavvuf terimlerine sıkça yer verilmiştir.

3)Şiirin teması edepli olmaktır.

4)Şiirin yazılış amacı tasavvuf ve tekke erkanını öğretmek, temiz, saf ve iyi bir kul olmanın önemini kavratmaktır.

3.Etkinlik

b)Dörtlük birimiyle yazılmıştır.

8’li hece ölçüsü kullanılmıştır.

13 birimi vardır.

Teması edeptir.

Didaktik bir şiirdir.

Tasavvuf terimleri kullanılmıştır.

Şair son dörtlükte mahlasını kullanmıştır.

Sayfa 166

Anlama Yorumlama

—Dini Tasavvufi şiirlerin çıkış noktası Ahmet Yesevi’nin Divan- Hikmet adlı kitabıdır. Tasavvuf şiirleri Allah aşkı, kulluk bilinci, temiz ve saf bir ruha sahip olma gibi fikirler çevresinde gelişmiştir.

5.Etkinlik

 

Halk şiiri

Divan şiiri

Dini Tasavvuf şiir

Tema

Baharın güzelliği

Sevgilinin güzelliği

Edepli olmak

Ahenk ögeleri

Uyak, redif ve hece ölçüsü

Uyak redif ve hece ölçüsü

Uyak, redif ve hece ölçüsü

Gelenek

Halk şiiri

Divan şiiri

Tekke şiiri geleneği

Ölçü

Hece

Aruz

Hece

Benzerlikler: Şiirler Türkçemizin zengin ifade özelliğini yansıtmaktadır.

 

 

 

 

Sayfa 167

Değerlendirme Cevapları

1)E

2)13. yüzyıl, Allah- din, dörtlüktür

3)DDDD

4)C

5)Halk şiirinde işlenen konular halkın tabiata, aşka, sosyal olaylara, dine bakışını yansıtır. Bu konular insanın günlük yaşamdaki duygu, düşünce ve duyarlılıkları çerçevesinde açık, sade bir ifadeyle dile getirilir.

Sayfa 168

Olay Çevresinde Oluşan Metinler

İnceleme 1.Metin Arzu ile Kamber

Sayfa 174

1)Olaylar yaşanabilir niteliktedir. Arzu’nun bir gün içinde aşır hasta olması gerçekliğe aykırıdır.

2)Metnin olay örgüsü:

Behram Ağa ailesini de yanına alarak seyahate çıkar

Suriye çöllerinde haramiler yollarını keser ve Kamber hariç, tüm aile bireylerini öldürürler.

Han Ali, Kamber’i alıp evine götürür ve evlat edinir.

Kamber ile Han Ali’nin kızı Arzu kardeş gibi büyürler.

Bir kız, Arzu’ya Kamber ile kardeş olmadıklarını söyler.

Kamber, Arzu’nun söylediklerine inanmaz.

Yaşlı bir kadın Kamber’e bütün gerçekleri anlatır, Kamber inanır.

Arzu ile Kamber arasında derin bir aşk başlar.

Han Ali ölür, evin başına Kamber geçer.

Arzu’nun amcası, Arzu’yu oğluna ister.

Kamber evi terk edip çöllere düşer.

Arzu bu evliliğin olmaması için hastalanır, kırk gün süre ister.

Düğün günü amcasına olan biteni anlatır.

Amcası bu aşkı anlayışla karşılar ve düğünden vazgeçer.

Kamber çölden evine döner, Arzu ile evlenir.

3)Metnin iletisi; Aşk, her türlü güçlüğün üstesinden gelir.

İki karakterin en önemli özelliği karalılık, samimiyet ve sadakattir.

Sayfa 175

1.Etkinlik

Kişiler

Olay örgüsündeki işlevi

Özellikleri

Temsil ettikleri değer

Arzu

Güzel alımlı bir kızdır. Onun güzelliği Kamber’in başına gelen maceraların baş sebebidir.

Akıllı, kurnaz, vefalı, sevgisi içten

Aşk kavramını temsil eder.

Kamber

Bütün olaylar Kamber ile Arzu’nun çevresinde gelişir.

Yakışıklı, iyi niyetli vefalı bir yiğit

Aşk

Kamber’in babası(Behram)

Macera düşkünü olduğu için seyahate çıkar ve olayların başlamasına neden olur

Zengin ve seyahate düşkün bir insandır.

Zenginlik, macera

Kamber’in üvey babası ve annesi

Kamber’in büyüyüp yetişmesinde etkili olmuştur.

Şefkatli, merhametli, yardımsever kişilerdir.

Şefkat

Yaşlı kadın

Arzu ile Kamber’in kardeş olmadıklarını açıklar.

Açık sözlü ve düşüncesizdir.

Gerçeklik

Arzu’nun amcası

Arzu’nun Kamber’den ayrılma korkusu yaşamasına neden olmuştur.

Anlayışlı, hoşgörülü

Hoşgörü

 

b)Bu kişilerin benzerleriyle tarihte ve günümüzde karşılaşmamız mümkündür.

4)

A) Olaylar Güneydoğu Anadolu bölgesinde, Antep- Urfa yöresinde başlamış, daha sonra mekan belirtilmemiştir. Kamber’in çöle gidip inzivaya çekildiğini hesaba katarsak olayların Suriye ve Irak dolaylarında gerçekleştiğini söyleyebiliriz.

b)Antep ve Urfa

c)Mekanın özellikleri hakkında pek açıklama yapılmamıştır.

5)Halk hikayelerinin yerini günümüzde roman ve hikaye almıştır.

6)Olayların geçtiği zaman saat ve takvim üzerinde gösterilemez. Çünkü belli bir tarihten söz edilmemiştir.

7)Metinde kişiler gerçeğe yakındır. Kişiler ile mekan arasında uyum vardır.

8)Metindeki olay örgüsü düzyazı, kişilerin konuşmaları ise nazım biçiminde verilmiştir. Bu özellik, halk hikayelerinin çoğunda görülür.

Sayfa 176

9)

a)Metnin teması aşktır. Evrensel bir temadır.

b)Aşk teması metinde halkın duyuş ve anlayışına göre ele alınmıştır.

c)Aşk teması halk hikayelerinin anlatıldığı dönemde saf, temiz ve insanlarda çok büyük etkiler bırakan  bir duygu olarak işlenmiştir.

Günümüzde aşk teması bu içtenliği ve sadeliği yitirmiş, günlük çıkarlar ve çağın karmaşık kültürüyle basitleşmiştir.

10)

a)Anlatıcı:Halk hikayelerinin özel anlatıcıları vardır. Bunlar genellikle aşıklar veya meddahlardır.

Anlatıcının özellikleri: Anlatıcı, ilahi bakış açısıyla olayları dile getirir.

b)Anlatıcı, ilahi bakış açısına sahiptir.

c)Metinde mekan betimlemesi yapılmamıştır. Kişiler ise yüzeysel olarak betimlenmiştir.

11)Metin, halk hikayesi geleneğine aittir.

2.Etkinlik

a)”üç dört yaşlarında var yok, n’olaydı dokunaydılar, birbirlerini kaç kardeş bilmişlerdi, kara çalıcı, boyuna yanında olmak istiyordu”

b)

c)metnin anlatımı anlaşılır ve açıktır. Metinde öyküleyici anlatıma ağırlıklı olarak yer verilmiştir.  Halkın konuşma diline ve söyleyişlerine uygun bir anlatım vardır.

3.Etkinlik

b)Meddahlar hikaye anlatırken kişisel tercihlerine göre olayı farklı bir şekilde sonlandırabilirler. Bu hikaye de, anlatıcının tercihine bağlı olarak mutlu bir sonla bitmiştir.

c)Halk hikayelerinin ve diğer anonim ürünlerin anlatım özellikleri aşık ve meddah gibi anlatıcıların söyleyiş ve dil zevklerine göre şekillenir.

Sayfa 177

2.Metin Harname

Sayfa 181

4.Etkinlik

a)Olay örgüsü:

Yük taşımaktan iyice zayıflayan bitkin düşen bir eşek vardır.

Sahibi bir gün onu serbest bırakır ve eşek, otlaktaki semiz öküzleri izler.

Öküzlerin boynuzlarına ve cüsselerine bakıp kendi halini düşünür.

Bu ayrımcılığın nedenini öğrenmek için eşeklerin pirine gidip danışır.

Eşeklerin piri, bu durumun yaradılış gayesi ve bir kader olduğunu söyler.

Eşek, pirinin söylediklerine önem vermez, bir tarlaya girip buğday yer ve tarla sahibi onun kuyruğunu keser.

b)Metinde anlatılanlar yaşanabilir olaylar değildir. Hayatla ilgili dersler vermektedir.

1)

a)Metnin iletisi: İnsan, sahip olduğu şeylerle yetinmeli, hak etmediği şeylere göz dikmemelidir.

b)Metinde sembolik kişiler (eşek, öküz) açgözlülüğün getirebileceği kötü akıbeti belirtmek üzere görev üstlenmiştir.

Sayfa 182

5.Etkinlik

a)Olay örgüsünde anlatılanlar bir eşeğin başından geçmiştir.

b)Hikayedeki kahramanlar sembolik(alegorik) kişilerdir. Günümüzde bu kahramanların benzerlerine rastlamak mümkün değildir.

2)

a-b-c)Metinde hayali bir mekan vardır. Mekan betimlemesi yapılmamıştır.

3)Olayların geçtiği zaman dilimi belirtilmemiştir.

4)Metinde eşeğin yaşadığı trajediyi isyana dönüştüren unsur öküzlerin rahat hayatı ve tarlalardaki ekinlerdir.

6.Etkinlik

b)Harname, mesnevi türünde yazılmıştır. Şairin bu tercihi dönemin şiir geleneğinde mesnevi yazmanın önemiyle ilişkilidir.

c)Metin ikili mısralar yani beyitler halinde yazılmıştır. Mesnevi türünde yazılmış olan metnin uyak şeması aa,bb,cc,dd,…

5)

a) Metnin teması kanaat etmektir. Bu tema evrenseldir.

b-c)Metnin yazıldığı yüzyılda toplum sorunları din merkezli bir yaklaşımla ele alınmakta, ahlaki değerlerin önemine vurgu yapılmaktadır.

Ç)Metinde anlatılan olay gerçeğe aykırı olsa da metnin vermek istediği ileti yani tema insana özgü ve yaşanabilir niteliktedir.

6)divan şiirin mesnevi geleneğine bağlı kalınarak yazılmıştır.

7)Eserde ilk dokuz beyit bir eşeğin dış görünüşünü anlatmaktadır. Bu beyitlerde güçlü bir gözlem ve betimleme yapılmıştır.

Sayfa 183

7.Etkinlik

a)zaif ü nizar:zayıf ve bitkin

gah: bazı

tü: tüy

yirler: yerler

tamar: damlar

derd: dert

od: ateş

b) Anlamı bilinmeyen kelimeler divan şiiri kültürünün ürünüdür.

c)Türkçe kelimelerin yanı sıra Arapça ve Farsça kelimelere de sıkça yer verilmiştir.Edebi sanatlara, imgelere ve mecazlara başvurulmuştur.

9)Mesnevi ve halk hikayelerinin çağdaş anlatılardaki karşılığı öykü ve roman türleridir.

Anlama Yorumlama

1)Arzu ile Kamber hikayesi halk kültürünün şekillendirdiği bir zihniyetin ürünüdür. Harname ise Osmanlı döneminde toplumun üst düzey kesiminde  görülen siyasi mücadelelere mevki ve makam düşkünlüğüne dair izlenimler sunmaktadır.

2)Halk hikayeleri günümüzde radyo, televizyon ve diğer kitle iletişim araçları yoluyla devam etmektedir.

3)Meddahlığın en önemli koşulları ince bir espri anlayışına sahip olmak ve hazırcevap olmaktır.

4)Harname’de yaşanan olayların günümüzde yaşanması mümkün değildir.

Sayfa 184

Değerlendirme Cevapları

1)sembol, manzum

2)x,-,x, x,x

3)E

4)D

5)Halk hikayelerinde tabiat, aşk, sosyal olaylar halkın bakış açısına göre ve içtenlikle ele alınır.

Sayfa 185

Göstermeye Bağlı Metinler (Karagöz, Meddah, Orta oyunu)

Hazırlık Çalışmaları

2)Komedi türündeki metinlerde güldürü genellikle olayların ve kişilerin alışılmışın dışında bir özellik taşıması ve kişiler arasındaki karakter, anlayış ve seviye farklılıkları sonucunda ortaya çıkar.

Sayfa 192

1.Etkinlik

b)Karagöz’ün bir kavak ağacını kesmesidir.

c)Metinde alınan bölümde yay ayraç içinde verilmiş ifadeler kişilerin davranışları hakkında bilgi vermektedir.

Ç)Değişmeyen tipler Hacivat ve Karagöz’dür.

d)kullanılan müzik kendine özgüdür. Oyunda genellikle tef, darbuka bazen de klarnet çalınır.

e)Sözlü edebiyat geleneği içinde yer alır.

f)Karagöz’de anlatma, söyleme, kuklaların gölgelerini perdeye düşürme işlevini Karagözcü, hayalî adlarıyla bilinen kişi yapmaktadır.

g)Karagöz’de yer alan farklı tipler Ermeni, Arnavut, Yahudi ve Rum kökenlidir. Bu tiplerin ortak özelliği Osmanlı İmparatorluğu’nun himayesi altında olan azınlık uluslarına mensup olmalarıdır.

2.Etkinlik

a)

Birader: Farsçadan günümüze geçmiş bir kelimedir. Kardeş anlamındadır.

Adla Sanlar: ad ve san yakın anlamlı kelimelerdir.

b) Metindeki diyaloglarda güldürüyü ortaya çıkaran en önemli öge Karagöz’ün Hacivat’ı yanlış anlamasıdır.

—Metindeki tekerlemeler anlatımın akıcı olmasına ve karşılıklı konuşmalarda kişilerin birbirlerine daha etkili cevaplar vermesine yardımcı olur.

Sayfa 193

c)Göstermeye bağlı metinlerde karşılıklı konuşmaya ve diyaloğa dayalı bir anlatım vardır.

1)Karagöz oyunu tuluat  tiyatrosunun yani geleneksel halk tiyatrosunun kişi kadrosu ve mekan bakımından farklılık gösteren bir dalıdır.

2)Metnin yazılış amacı okuyucuya günlük yaşamda karşılaşılan bir sorunla ilgili mesaj vermektir.

3.Etkinlik

 

Karagöz

Günümüz Komedi Türü

Tema

Günlük yaşamla ilgili konular

Günlük yaşam, tarih ve çeşitli evrensel düşünceler

Yapı

Düz yazı ve diyalog

Düz yazı ve diyalog

Dil ve anlatım

Anlatım karagözcü tarafından taklitler yapılarak sergilenir. Açık ve sade bir dili vardır.

Anlatıcı kendisini hissettirmez. Oyuncuların diyalogları dil ve anlatımın karakterini belirler.

Güldürü unsurları

Olay ve karakter çatışmaları

Olay ve karakter çatışmaları

Gelenek

Geleneksel halk tiyatrosu(tuluat)

Modern tiyatro

Benzerlikler: Yapının özellikleri aynıdır. Mizahı oluşturan çatışmalar ve güldürü unsuru iki türün ortak özelliğidir.

 

 

Farklılıklar:

Kişiler gerçek değildir. Mekan perdedir.

Kişiler gerçek hayattan seçilir. Oyun sahne adı verilen ve gerçek hayattakine benzeyen bir mekanda oynanır.

 

Sayfa 195

2.metin Meddah

b)Meddah hikayeyi anlatırken farklı kültürlere ait kişileri kendi şiveleriyle taklit eder. Bu başarılı taklitler izleyicinin ilgisini çeker.

c)meddahlık bir anlatım sanatıdır. Bir meddahın her şeyden önce dili çok iyi kullanması, farklı ifade biçimlerini, taklitleri etkili bir şekilde uygulaması gerekir.

Sayfa 204

Değerlendirme Sorularının Cevapları

1)Karagöz: Hacivat, Arnavut, Zenne

Orta Oyunu: Kavuklu

Meddah: Taklit

2)gerçek, Arnavut-Yahudi- Rum- Ermeni, anlatım-doğaçlama

3)DYDDDY

4)Bu oyunların usta-çırak geleneğiyle sürdürülmesi halk tiyatrosunun kültürümüzde önemli bir yer bulmasını sağlamıştır.

5)Verilen paragrafta Karagöz oyununun kişiler, konular ve konuların işlenişi bakımından halk kültürüyle ilişkili olduğu anlatılmaktadır.

Sayfa 213

Değerlendirme Sorularının Cevapları

Seyahatname: Evliya Çelebi

Kabusname: Mercimek Ahmet

Tazarruname: Sinan Paşa

Naima Tarihi: Naima Mustafa Efendi

2)B

3)E

4)seci, dini-tasavvufi-sosyal, seyahatnamenin, muhavere

5)A

Sayfa 214- 215- 216

3.Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları

1)A

2)A

3)Kutadgu Bilig, manzum, Kaşgarlı Mahmut- Araplara Türkçeyi, Battalname

4)DDDDDDDY

5)E

6)ayrılık

7)A

8)D

9)ağıt:mersiye

Mesnevi: hamse

Taşlama: hiciv

Beytü’l gazel: gazel

Münacaat: Kaside

10)B

11)B

12)tezkiredir, lale, Baki

13)D

14)B

15)Murabba

16)E

17)B

18)C

CEVAP VER