9.Sınıf Dil ve Anlatım 2.Dönem 1.Yazılı Soru ve Cevapları

9.Sınıf Dil ve Anlatım 2.Dönem 1.Yazılı Soru ve Cevapları

1)          1)“ Sırrımı yüksek bir tepeye çıkarak herkese anlattım.” cümlesindeki ses olaylarını bulunuz.(12p)

 sır-r-ı-m(ünsüz türemesi), yüksel-k-(ünsüz düşmesi), tepe-y-e(kaynaştırma), anlat-tı-m(ünsüz sertleşmesi)

2)     2) Türkçenin köken ve yapı bakımından dünya dilleri arasındaki yerini belirtiniz.(6p)

 Ural Altay Dil Ailesi, Sondan eklemeli dil

I.  Bak hele, dünkü çocuk adam olmuş da bize hesap       soruyor

II.  Ah, kaç yıldır ayrıyım memleketimden, burnumda      tütüyor bizim oraların havası!

III. Hey, yavaş olsana biraz, ehliyetinizi bakkaldan mı      aldınız

            IV.  Çok şükür, sonunda kavuştum sana!

3)      Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerde aşağıdakilerden hangisi dile getirilmemiştir?(5p)

A) Sevinç     B) Kararlılık         C) Özlem

D) Uyarı       E) Küçümseme

Eskiden öğrenci harçlıklarımızla bile güzel ve hacimli kitaplar alabilirdik, ne günlere kaldık

 4)  Bu cümlede öne çıkan temel kavramlar, aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?(6p)

A) mutlu olma- yetinme      B) imrenme- pişmanlık

C) isteklenme- karamsarlık  D) özlem duyma-yakınma

E) sevinme- hayıflanma

  5)  Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri doldurunuz.(12p)

Ø  “p,ç,t,k” sesleriyle biten kelimeler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında “p,ç,t,k” ünsüzleri  …b,c,d,g…………… ‘ ye dönüşür. Bu ses olayına …ünsüz yumuşaması………………………….    denir.

Ø  “biricik, azıcık” kelimelerinde …ünlü türemesi………….. ; “ hissetmek, hallolmak” kelimelerinde ……ünsüz türemesi…………………  ses olayı vardır.

Ø  Kaynaştırma ünsüzleri; ………y,ş,s,n…………..  harfleridir. 

Ø  Bir bilim,sanat, meslek dalıyla veya bir konuyla ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılayan kelimeye…terim………….. denir.

Ø  “Bu konuyu az çok anladım.” Cümlesinde …zıt anlamlı………….. kelimelerden oluşan bir ikileme vardır.

Ø  “Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.” Dizesinde …belirtisiz………… isim tamlaması kullanılmıştır.

 

   6)   Aşağıda verilen cümleler doğru ise(D), yanlış ise(Y) yazınız.(12p)

 ( D  ) İkilemeyi oluşturan kelimelerin arasına hiçbir noktalama işareti konmaz.

  ( D  )Deyimler; kısa,özlü ve etkili anlatımlara sahip kalıplaşmış sözlerdir.

 ( Y  )Deyimi oluşturan kelimelerden herhangi birinin yeri değiştirilebilir, bu kelimelerin yerine başka kelime kullanılabilir.

 ( D  )”Atıyor sızıların çıplak duvarda nabzı.” Dizesinde hem isim tamlaması hem de sıfat tamlaması vardır.

  (Y   )Duyu organlarıyla algılanabilen varlıkları karşılayan kelimelere soyut anlamlı kelime denir.

 ( Y  )”Şiirin ilk savaşçılarından biriyim, yorulmadım, yorgun değilim.” Cümlesindeki “savaşçı” sözcüğü ilk(temel) anlamda kullanılmıştır. 

   7)  Aşağıdaki dizelerin hangisinde karşıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmıştır?(5p)

A)     Çıkıp yücelere bakmak istersin.

Coşkun sular gibi akmak istersin.

B)      Saatler ya geri ya hep ileri

Kıran yok  hileli terazileri

C)      Elif kaşlarını çatar

Gamzesi bağrıma batar.

D)     Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi

Sarmaşıklarla balkonu örtük bir evdi.

E)      Aşklar uçmuş gitmiş olmalı bir yazla

Halay çeken kızlar misali kol kola

   8)  hakkında dedikodu yapılmak” anlamına gelen deyim aşağıdakilerden hangisidir?(5p)

A)     Dillere düşmek

B)   Dile vermek

C)      Diline pelesenk etmek 

D)     Dillere destan olmak

E)      Dili dolaşmak 

   9)  Aşağıdakilerin hangisinde deyim açıklamasıyla birlikte verilmiştir?(5p)

A)     Maçın son dakikasına kadar hepimiz ölüp ölüp dirildik, neyse ki uzatma dakikalarında golü bulduk.

B)      Bu haberden sonra içim açıldı, sıkıntım dağıldı, ferahladım.

C)      Uzun bir ömür sürmek önemli değildir, önemli olan mutlu bir ömür sürmektir.

D)     Önüne gelene başarılarını anlatıyor, bundan büyük bir zevk alıyordu.

E)      Bu işe özen göstermen gerekirdi, halbuki sen öyle yapmadın. 

        10) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?(6p)

A)     Güzel günlerin anılarını bütün güzellikleriyle saklamalıyız.

B)      Ağaçlar, geçmişi hatırlar; ağaçların belleği, köklerindedir.

C)      Yaşar Kemal’in tüm romanlarında duyumsarım o destan havasını.

D)     Ağacın yapraklarından biri çiy tanelerinin dokunuşlarıyla ürperdi.

E)      Siyaset arenasında izlediğimiz bazı oyunlar ne kadar çirkin!

      “Geleceğinizi düşünüyorsanız aklınızı kullanmalı ve tembellikten her an kaçmalısınız.

11)Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?(6p)

A)     Ünsüz sertleşmesi

B)      Ulama

C)      Ünlü düşmesi

D)     Ünsüz yumuşaması

E)      Ünsüz düşmesi

 

      12)düşünmek” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “tasarlamak, planlamak” anlamında kullanılmıştır?(5p)

A)     Bir aksilik çıkmazsa yarın yola çıkmayı düşünüyorum.

B)      Bu kadar düşünme; elbet bir çare bulunur, rahata kavuşuruz.

C)      Hemen karar verme, biraz düşün, belki bir yol bulursun.

D)     Gözlerini kapatmış, sevgilisiyle geçirdiği güzel günleri düşünmeye başlamıştı.

E)      Aklın fikrin gezmekte, biraz da derslerini düşün!

 

     13) “İnce bir davranış göstererek sırasını ona verdi.” Bu cümledeki “ince” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır, yazınız.(5p)

 mecaz anlam

      14)   “Bu dergide pek çok usta kalem var.” Bu cümlede hangi anlam olayı vardır?(5p)

    mecaz-ı mürsel

       15)  Hakem, penaltıyı vermedi.” Bu cümledeki “penaltı” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır, yazınız.(5p)

      terim anlam

    Cemal AKSOY(Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni)

1 YORUM

CEVAP VER