Benzetme (Teşbih) Sanatı, Örnekleri, Özellikleri

Türk Dili ve Edebiyatı Sitesi
Türk dili ve edebiyatı dersi kitap cevapları, ders notları, yazılı soruları ve test sorularını kapsar.

Teşbih Nedir, Teşbih Türleri, Teşbih Örnekleri

Teşbih nedir? Teşbih, Anlatımı güçlü ve çarpıcı kılmak için aralarında ilişki bulunan iki varlıktan zayıf olanı güçlü olana eş göstermektir.Teşbih sanatı hakkında bilgi ders notumuz aşağıdadır. Bu konu anlatımı ders notumuzda teşbih sanatı unsurları hakkında da bilgiler vermekteyiz.

Örnek:

Sıcaktı

Bulutlar doluydular

Neredeyse tatlı bir söz gibi ilk damla düşecekti.

Burada "ilk damla", "tatlı bir söz"e benzetilmiştir.

Benzetme Sanatının Unsurları(Öğeleri)

Teşbih sanatı, ikisi temel, ikisi de yardımcı olmak üzere dört ögeden oluşur. Benzeyen ve kendisine benzetilen, temel ögelerdir.

Benzeyen: Nitelikçe zayıf olan öge

Kendine Benzetilen: Nitelikçe güçlü olan öge

Benzetme Yönü: Aktarılan özellik (benzetme nedeni)

Benzetme Edatı: Benzetmede ilgiyi kuran öge (gibi, sanki, adeta, kadar, misali…)

  • Benzetme sanatının oluşması için temel ögelerin ( benzeyen ve benzetilen) kullanılması zorunludur.

Örnek: "Saçları yıldızlar kadar parlaktı." cümlesinde saçların parlaklığını anlatmak için parlaklığın güçlü, yoğun olduğu "yıldız" kullanılarak benzetme yapılmıştır.

Benzeyen: saçlar

Benzetilen: yıldızlar

Benzetme Yönü: parlaklık

Benzetme edatı: kadar

Teşbih Sanatı ve Çeşitleri

a)Tam (Ayrıntılı) Teşbih

Dört ögenin de kullanıldığı benzetmeye tam (ayrıntılı) teşbih denir.

Örnek: Bir kuş misali gittiler

Sevinçlerim birer birer

Şair, sevinçlerinin yok olmasını anlatmak için kuşların uçuşunu kullanmıştır.

Benzeyen:sevinçler

Benzetilen: kuş

Benzetme yönü: uçup gitmek

Benzetme edatı: misali

b) Kısaltılmış Benzetme

Kimi benzetmelerde benzetme yönü kullanılmayabilir. Bu tür benzetmelere kısaltılmış benzetme denir. 

Örnek: 

Çiziyorum havaya dünyamı bir çiçekle

Ve hayran bakıyorum bu rüya gibi şekle

Benzeyen: şekil

Kendisine benzetilen: rüya

Benzetme yönü:

Benzetme edatı: gibi

c) Pekiştirilmiş Benzetme

Kimi benzetmelerde benzetme edatı kullanılmayabilir. Bu tür benzetmelere pekiştirilmiş benzetme denir.

Örnek:

Sen gönlümde açmadan solan bir gülsün

Benzeyen: sen

Kendisine Benzetilen: gül

Benzetme Yönü: açmadan solması

Benzetme Edatı:-

d) Teşbih-i Beliğ (Güzel Benzetme, Yalın Benzetme)

Kimi benzetmelerde sadece benzeyen ve kendisine benzetilen kullanılır. Edebiyatımızda oldukça yaygın olan bu benzetmelere teşbih-i beliğ denir.

Örnek:

Dünya zindan görünüyor gözlerime

Benzeyen: dünya

Kendisine Benzetilen: Zindan

Teşbih (Benzetme) Sanatı İle İlgili Örnekler

Teşbih Sanatı Örnekleri

Dil

Dil bir kenttir

Tümceler sokakları onun

Sözcükler evleri

 

Dil bir ülkedir

Tümceleri yolları onun

Sözcükler kentleri

 

Dil bir gökyüzüdür

Tümceler yönleri onun

Sözcükler yıldızları (Fazıl Hüsnü Dağlarca)

Şair, bu şiirde soyut ifadeleri somut varlıklara benzeterek hem somutlaştırma yapmış hem de sözcüklere yeni anlamlar yükleyerek özgün imgeler yaratmıştır. Örneklerin tümü, sadece benzeyen ve kendisine benzetilen kullanıldığı için yalın benzetmedir. 

Benzeyen: dil, tümce(cümle), sözcükler

Benzetilen: kent, ülke, gökyüzü / sokak, yol, yön / ev, kent, yıldız

CEVAP VER