Dede Korkut Hikayeleri

Dede Korkut Hikayeleri

İslami dönem Türk edebiyatının ilk ürünlerinden biri olan Dede Korkut Hikayeleri hakkında hazırladığımız ders notunu cemalaksoy.org sitesinden takip edebilirsiniz. 10. Sınıf Türk edebiyatının önemli konularından olan İslami dönem Türk edebiyatı ilk eserlerini sitemizden takip edebilirsiniz.

Destandan halk öyküsüne geçiş döneminin ürünü olan bu yapıt, 12 öyküden oluşur. Olağanüstü olaylarla gerçeğe uygun olaylar yapıtta iç içedir; Destan özellikli ve pek çok halk kahramanının mücadeleleri anlatılan yapıtta; güzel ve hikmetli sözler, Türklerin tarihine ait rivayetler, han ve beyler hakkında methiyeler, Türk töresine ait pek çok konular işlenerek, iyilere methiye ve kötülere eleştiri vardır. Dede Korkut, öykülerin içinde geçen yaşlı, bilge, meçhul bir halk ozanıdır.(cemalaksoy.org) Yapıt 15. Yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Yapıtın yazarı belli değildir. Bu öykülerde Oğuzların çevredeki boylar ile aralarındaki savaşlar anlatılır. Bazılarında ise Türk boylarının kendi iç mücadeleleri yer alır. Öykülerin konuları aşk, yiğitlik gösterisi, kahramanlık, boylar arasındaki savaşlardır. Yapıtta şiir ve düzyazı iç içedir.cemalaksoy.org

Aşağıdaki parçalar ve şiirler, “Kitab- ı Dede Korkut”tan  alınmıştır: (Günümüz Türkçesiyle)

Bir gün Kam Gan oğlu Han Bayındır yerinden kalkmıştı.  Şami otağını yer yüzüne diktirmişti Alaca gölgeliği gökyüzünde yükselmişti. Bir yerde ipek halıcığı döşenmişti.  Hanlar hanı Bayındır Han yılda bir kere ziyafet verip Oğuz beylerini misafir ederdi. Gene ziyafet tertip edip attan aygır, deveden erkek deve, koyundan koç kestirmişti. Bir yere ak otağ, bir yere kızıl otağ, bir yere kara kara otağ kurdurmuştu. Kimin ki oğlu kızı yok, kara otağa kondurun, kara keçe altına döşeyin, kara koyun yahnisinden önüne getirin, yerse yesin, yemezse kalksın gitsin demiştir. Oğlu olanı ak otağa, kızı olanı kızıl otağa kondurun, oğlu kızı olmayana Allah Teala beddua etmiştir. Biz de beddua ederiz, belli bilsin demiş idi. Oğuz beyleri bir bir gelip toplanmağa başladı. Meğer Dirse Han derlerdi bir beyin oğlu kızı yok idi. Söylemiş, görelim hanım ne söylemiş:

Serin serin tan yelleri estiğinde

Sakallı boza çalan çayır kuşu öttüğünde

Sakallı uzun müezzin ezan okuduğunda

Büyük cins atlar sahibini görüp homurdandığında

Aklı karalı seçilen çağda

Göğsü güzel koca dağlara gün vuran

Bey yiğitlerin kahramanların birbirine koyulduğu çağda sabahın ilk aydınlığında Dirse Han kalkarak yerinden doğrulup, kırk yiğidini beraberine alıp  Bayındır Han’ın yiğitleri Dirse Han’ı karşıladılar. Gatirip kara otağa kondurdular. Kara keçe, altına döşediler.  Kara koyun yahnisinden önüne getirdiler. Bayındır Han’dan buyruk böyledir hanım, dediler.

Dirse Han der: “Bayındır Han benim ne eksikliğimi gördü, kılıcımdan mı gördü, soframdan mı gördü, benden aşağı kimseleri ak otağa, kızıl otağa kondurdu, benim suçum ne oldu ki kara otağa kondurdu.”dedi.

Dediler: Hanım, bugün Bayındır Han’dan buyruk şöyledir ki oğlu kızı olmayana Tanrı Teala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz demiştir dediler. Dirse Han yerinden kalktı, der: Kalkarak yiğitlerim yerinizden doğrulun, bu garaip bana ya bendendir ya hatundandır dedi. Dirse Han evine geldi. Çağırıp hatununa söyler, görelim ne söyler:

Beri gel başımın bahtı evimin tahtı

Evden çıkıp yürüyünce servi boylum

Topuğunda sarmaşınca kara saçlım

Kurulu yaya benzer çatma kaşlım

Çift badem sığmayan dar ağızlım

Kavunum yemişim düvleğim

Görüyor musun neler aldı

Kalkarak Han Bayındır yerinden doğrulmuş, bir yere ak otağ, bir yere kızıl otağ, bir yere kara otağ diktirmiş, oğulluyu ak otağa, kızlıyı kızıl otağa, oğlu kızı olmayanı kara otağa kondurun, kara keçe altına döşeyin, kara koyun yahnisinden önüne getirin, yerse yesin, yemezse kalksın gitsin, onu ki oğlu kızı olmaya Tanrı Teala ona beddua etmiştir, biz de beddua ederiz demiş. Ben varınca gelerek karşıladılar kara otağa kondurdular, kara keçe altıma döşediler, kara koyun yahnisinden önüme getirdiler, oğlu kızı olmayana Tanrı Teala beddua etmiştir, biz de beddua ederiz, belli bil dediler: Senden midir, benden midir, Tanrı Teala bize bir topaç gibi oğul vermez nedendir, dedi.

Cevap Ver