Deneme Türünün Türk ve Dünya Edebiyatındaki Temsilcileri

Deneme Türünün Türk ve Dünya Edebiyatındaki Temsilcileri

Geçmişi çok eski yüzyıllara dayanan ve 16. Yüzyıldan sonra başlı başına ayrı bir tür olan denemenin ilk örnekleri Monteigne, tarafından verilmiştir. “Essais” (Denemeler) bu türün en önemli örneğidir. Eserde hemen her konu ele alınmıştır. Yaşam, ölüm, yalnızlık, arkadaşlık, sevinç, keder, savaş, barış, ahlak, eğitim vb. birçok konuda düşüncelerini ve hislerini dile getiren Montaigne deneme deyince akla ilk gelen isimdir. Daha sonraki dönemlerde yine Denemeler adlı eseriyle bu türe farklı bir yaklaşım getiren F. Bacon, denemelerinde özellikle başarıyı ve mutluluğu esas alınmıştır.(cemalaksoy.org) Deneme ayrı bir tür olarak 20. Yüzyılda daha da önem kazanmıştır. Dünyada hızla artan bu türün temsilcileri arasında J. Addison, J. Bosvvell, T.S. Eliot, A. Huxley, R. De Gourmont, B. Julien, A. Camus, E.C. Alain, J.P. Sartre, M. De Unamuno, R. M. Rilke en bilinen yazarlar arasındadır.cemalaksoy.org

Türk edebiyatında Batılı anlamda deneme türü Tanzimat Döneminde gazete çevresinde gelişim göstermiştir. 1860 yılında yayın hayatına başlayan Tercüman-ı Ahval gazetesi bu türün gelişiminde önemli bir yere sahiptir. Bu dönemden itibaren deneme türü sanatçılar arasında yaygınlaşmış ve pek çok sanatçı bu türde eser vermiştir. Türk edebiyatında ilk deneme kitapları arasında şu eserler sayılabilir.

Ahmet Haşim: Bize Göre, Gurebahane-i Laklakan

Ahmet Rasim: Pek çok yazısı

Mahmut Sadık: Takvimden yapraklar

Refik Halit Karay: Bir Avuç Saçma, Bir İçim Su, İlk Adım, Üç Nesil Üç Hayat, Makyajlı Kadın, Tanrıya Şikayet

Falih Rıfkı Atay: Eski Saat, Niçin Kurtulmak, Çile, İnanç, Pazar Konuşmaları, Kurtuluş, Bayrak

3 YORUMLAR

CEVAP VER