Geleneksel Türk Tiyatrosu Nedir, Özellikleri

Geleneksel Türk Tiyatrosu Nedir, Özellikleri

Türk dili ve edebiyatı öğretmeni Cemal Aksoy'un geleneksel Türk tiyatrosu ile ilgili ders notunu yazımızda bulabilirsiniz. Bu ders notu sayesinde Karagöz, Orta Oyunu, Meddah, Köy Seyirlik Oyunları gibi geleneksel Türk tiyatrosu ürünleri hakkında bilgi sahibi olacaksınız.

İslamiyet’ten önceki dönemlerde oluşmuş tiyatrodur. Bu dönem tiyatrosu özellik olarak günümüz tiyatrosundan oldukça farklıdır. Geleneksel Türk tiyatrosunun ana kolları şunlardır.

Orta Oyunu Nedir?

Sahne olarak kullanılan ve etrafı seyircilerle çevrilmiş olan bir alanda oynanan oyunlardır. Bu tür oyunlarda birden çok oyuncu bulunmaktadır. Başlıca karakterler Kavuklu ve Pişekar’dır. Oyunda yazılı bir metin yoktur. Oyun, doğaçlama olarak gelişmektedir. Halkın ortak ürünüdür. Başlangıç, muhavere, fasıl ve bitiş olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Kavuklu, Karagöz’e; Pişekar Hacivat’a benzer özellikler taşır.

Karagöz Oyunu

Deve derisinden kesilen tasvirlerle oynanan gölge oyunudur. Şekillerin perdeye yansıtılmasıyla oluşur. Ana kahramanlar Karagöz ve Hacivat’tır. İki kahraman kişilikleriyle ön plandadır. Oyunda Karagöz ve Hacivat’ın karşılıklı konuşmaları ana unsurdur. Bu konuşmalarda komedi unsuru doğmaktadır. Karagöz cahil bir karakterdir. Ancak ana karakterdir. Bunlar dışında; Zenne, Beberuhi, Tuzsuz Deli Bekir, Çelebi gibi karakterler vardır. Oyunun yazılı bir metni yoktur, doğaçlama şeklinde olur. Oyun; başlangıç, muhavere, fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur.cemalaksoy.org

Misal:

Hacivat: (Perdeye gelir.) Karagöz, kusurumu affet!

Karagöz: Affedersem yine yaparsın.

Hacivat: Hiddetini teskin et.

Karagöz: Keskin ettiğim için bağırıyorum ya!

Hacivat: Artık geçsin hiddetin.

Karagöz: Geçti, Hacivat.

Hacivat: Sormak ayıp olmasın ama, sen nerden çıktın?

Karagöz: Ayıptır, Hacivat.

Hacivat: Neden?

Karagöz: Neden diye soruyorsun! Şimdi sana anamın karnında ne var ne yok, onu mu söyleyeyim?

Hacivat: A canım, ben sana ananın karnından çıktığını sormuyorum. “Şimdi nereden çıktın?” diyorum.

Karagöz: Bu da laf mı, Hacivat? Turp gibi bayırdan çıktım.

Hacivat: Onu demek istemiyorum. Şimdi buraya gelirken hangi mekandan çıktın?

Karagöz: Neden sordun?

Hacivat: Neden olacak? Üstün başın sırılsıklam.

Meddah Nedir?

Taklitler yaparak öykü anlatan halk sanatçılarına verilen addır. Meddahlar taklitlerini yaparlarken mendil ve baston gibi malzemeler kullanırlar. Ayrıca şive taklitleri de yaparlar. Kahvelerde, seyircilerden daha yüksek bir yere oturarak taklitlerini yaparlar.

Kör Hasan, Şair Ahmedi, Tıfli, Borazan Tevfik ve Sururi ünlü meddahlardandır.

Köy Seyirlik Oyunları

Köylülerin eğlenmek ve hoşça vakit geçirmek için düzenledikleri oyunlardır. Daha çok uzun kış gecelerinde ya da bayramlar ve düğünler gibi özel günlerde basit bir dekor yardımıyla oynanan oyunlardır.

Cevap Ver