İslami Dönem İlk Eserler- Kutadgu Bilig

Kutadgu Bilig

ders notları, türk edebiyatı ders notları, dil ve anlatım ders notları, konu anlatımıİslami dönem Türk edebiyatının ilk ürünlerinden biri olan Kutadgu Bilig hakkında hazırladığımız ders notunu cemalaksoy.org sitesinden takip edebilirsiniz. 10. Sınıf Türk edebiyatının önemli konularından olan İslami dönem Türk edebiyatı ilk eserlerini sitemizden takip edebilirsiniz.

11.yüzyılda (1069- 1070) Yusuf Has Hacip tarafından yazılan Kutadgu Bilig, o zaman Doğu Karahanlı devletinin hakanı olan Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur. Kutagdu Bilig “saadet veren bilgi, ilim” anlamına gelmektedir.cemalaksoy.org

Didaktik (öğretici) tarzda yazılmış bir yapıttır. Konusu, toplum hayatındaki bozuklukları düzeltecek, insanı mutlu edecek yolları bulmak; bu yolları devrin hükümdarına öğütler halinde göstermektir.

Yapıt, her iki dünyada da mutluluğa kavuşmak için gidilmesi gereken yolu göstermek maksadıyla yazılmıştır. Yusuf Has Hacip’e göre, öteki dünyayı kazanmak için bu dünyadan el etek çekerek yalnızca ibadetle vakit geçirmek doğru değildir. Çünkü böyle bir insanın ne kendisine ne de toplumuna bir yararı vardır; oysa başkalarına yararlı olmayanlar ölülere benzer; bir insanın erdemi, ancak başka insanlar arasındayken belli olur. Asıl din yolu, kötüleri iyileştirmek, cefaya karşı vefa göstermek ve yanlışları bağışlamaktan geçer. İnsanlara hizmet etmek suretiyle faydalı olmak, bir kimseyi, hem bu dünyada hem de öteki dünyada mutlu kılacaktır.(cemalaksoy.org) Yapıtta ahlak, dinin önemi, devlet idaresi gibi konulara da değinmiştir. Yapıtta dört sembolik kişilik yer almaktadır:

Küntogdı             :              Hükümdar- Doğruluk ve Adalet

Aytoldı                 :              Vezir- Mutluluk ve Baht

Ögdülmiş            :              Vezirin oğlu- Akıl ve Anlayış

Odgurmış            :              Vezirin Kardeşi- Akıbet

Kavramlarını temsil eder. Bu kişiler, kendi aralarında konuşarak gerçeklere varmaya çalışırlar.

Mesnevi şeklinde, aruz ölçüsüyle 6645 beyit olarak yazılmıştır. Ayrıca yapıtta 173 tane dedörtlük vardır. Kutadgu Bilig, İslami Türk edebiyatının ilk örneği olmasının yanında, siyasetname türünün Türk edebiyatındaki ilk ve en önemli örneğidir. Türk edebiyatında aruz ile yazılan ilk yapıt olarak bilinir.

Aşağıdaki beyitler “Kutadgu Bilig”den alınmıştır: (Günümüz Türkçesiyle)

Şu vasıflar olmalı kumandanda

Sefere çıkanda, ordu düzende

 

Savaşta olmalı arslan yüreği,

Döğüşünce gerek kaplan bileği

 

Hilede kızıl tilki olmalı,

Deve buğrası gibi öç, kin sürmeli

 

Saksağandan daha tetik olmalı,

Kaya kuzgunu gibi uzağı seçmeli,

 

Hamiyeti aslanlar gibi yüce,

Baykuş gibi uykusuz kalmalı gece.

 

Beylik için önce asalet gerek,

Sonra cesaret, yiğitilik, pek yürek.

 

Akıllı ve bilgili olmak gerek,

Cömert ve yumuşak davranmak gerek.

 

Bilgi ile beyler halkı yönetir,

Akılla halkın işini yürütür.

 

Kaşımın çatılması, bu sertliğim,

Zalimler içindir bu asık yüzüm.

CEVAP VER