Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması) Söz Sanatı ve Özellikleri

Türk Dili ve Edebiyatı Sitesi
Türk dili ve edebiyatı dersi kitap cevapları, ders notları, yazılı soruları ve test sorularını kapsar.

Mecazı Mürsel Nedir, Özellikleri, Örnekleri

Mecazı mürsel nedir? Bir sözü benzetme amacı gütmeden başka bir sözün yerine kullanmaya meca-zı mürsel denir.

Düz değişmece ne demektir? Ad aktarmasına düz değişmece de denir.

Mecazı Mürsel Örnekleri

Örnek: 

Ah efendim bize karşı İstanbul

Neden sert yalçın taş gibi.

Bu dizelerde "İstanbul" sözüyle "yönetim" kastedilerek meca-ı mürsel yapılmıştır.

Bilgi Notu: Bir sözün başka bir söz yerine kullanılması bakımından istiare ve mecazı mürsel benzerlik gösterir. Ancak arada şöyle bir fark vardır. İstiarede birbirinin yerine kullanılan sözcükler arasında benzetmeye dayalı bir ilişki vardır. Mecazı mürselde ise iç-dış, parça-bütün, yer-insan, sanatçı-eser, neden-sonuç gibi doğrudan doğruya bir ilişki vardır.

Örnek: 

"Kurban olam, kurban olam beşikte yatan kuzuya." dizelerinde "kuzu" sözcüğüyle "bebek" kastedilmiştir. Kuzu ile bebek arasında doğrudan bir ilişki yoktur, dolaylı olarak küçüklük ve masumiyet yönünden benzerlik ilişkisi kurulur.

"Köylüler erkenden toprağı biçiyor." cümlesinde ise "toprak" sözüyle "ürün" kastediliyor. Ürün toprakta yetiştiğine göre, aralarında benzerliğe dayalı değil, doğrudan bir ilişki vardır. Bu nedenle de mecazı mürsel sanatı vardır.

Mecaz-ı Mürsel İç Dış İlişkisi

"Keseme uygun bir ev arıyorum." ("Kese" söylenmiş içindeki "para" kastedilmiştir.)

" Kaynayan çaydanlığı ocaktan indir." ( Çaydanlık söylenmiş, içindeki "su" kastedilmiştir.)

"Evden izin alırsam sizinle gelirim." ( "Ev" söylenmiş, "evin içindekiler" kastedilmiştir.)

"Sobayı yak da içimiz ısınsın." ( "Soba" söylenmiş, " odun, kömür" kastedilmiştir.)

Mecaz-ı Mürsel Parça Bütün İlişkisi

"Marmara'da her yelken" ( Yelken, geminin bir parçasıdır.)

" Uçar gibi neşeli, Yıllar geçse de üstünden, bu kalp seni unutur mu?" ( Kalp, insanın bir parçasıdır.)

" Kediyi kurtarmak için armuda tırmandım." ( Armut ağacın bir meyvesidir.)

Mecaz-ı Mürsel Neden Sonuç İlişkisi

"Ölüm indirmede gökler" ( Bomba, ölüme yol açar.)

"Gökten bereket yağıyor." ( Yağmur yağınca toprak bereketlenir.)

Dallarına bahar gelmiş memleketimin." ( Çiçekler bahar mevsiminde açar.)

Mecaz-ı Mürsel Sanatçı Yapıt İlişkisi

"Duvardaki Picasso'yu hayranlıkla izliyorduk." ( Picasso değil tablosu)

" Tamburi Cemil Bey çalıyor eski plakta." ( Cemil Bey'in eseri)

" Orhan Veli'yi okumaktan hoşlanıyorum." ( O.Veli'nin şiirleri)

Mecaz-ı Mürsel Eşya-Kullanıcı İlişkisi

"Raketler kıyasıya yarıştı." ( Raketi kullananlar)

" Edebiyatımızın güçlü kalemleri bir araya geldi." ( Kalem tutan yazarlar)

" Önlüklüleri karne günü heyecan sarmıştı." ( Önlüğü giyen öğrenciler)

Mecaz-ı Mürsel Yer İnsan İlişkisi

" Köy erkenden uyanıp tarlaya gider." ( Halk)

" Taksim yeni yılı coşkuyla kutladı." ( Taksim'deki insanlar)

Mecaz-ı Mürsel Yer Yön İlişkisi

" O yıllarda Türkiye yönünü Batı'ya çevirmişti." ( Avrupa)

" Doğu ile ticari ilişkilerimiz iyi gidiyor." ( Çin)

Cevap Ver