Nova Basın Yayıncılık Türk Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 82-91 Cevapları

Nova Basın Yayıncılık Türk Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 82-91 Cevapları

Sayfa 82

Araştırma

1)Yunus Emre, Pir Sultan Abdal, Hoca Dehhani hakkında bilgi sahibi olmak için tıklayınız.

2)Oğuz Türkçesi için tıklayınız.

3)Tasavvuf düşüncesi için tıklayınız.

4)Gazel için tıklayınız.

Hazırlık

2)17.yüzyıl şairlerinin Yunus Emre hakkında övgü dolu şiirler yazmaları Yunus Emre’nin evrensel bir sanat anlayışına sahip olduğunu, şiirlerinin her dönemde büyük bir ilgi gördüğünü, ününü kendi çağının ötesine hatta günümüze taşıdığını gösterir.

Sayfa 83

b)Okuduğumuz şiir 13. Yüzyılda yazılmıştır. Bu dönemde Türklerin sosyal yaşamında İslam ve tasavvuf önemli bir yere sahiptir. Okuduğumuz şiirde de Allah aşkı ön plandadır. Allah’a duyulan aşk ve bağlılık, tekke ve tasavvuf kültüründe sıkça ele alınmıştır.

2)Şiir 8’li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Hece ölçüsü, şiire ses ahengi ve akıcılık kazandırmıştır. Şiirin uyak ve redifleri;

 

Redif

Uyak

-sevdaya

-Gel gör beni ışk n’eyledi

-gavgaya

Gel Gör beni ışk n’eyledi

-(y)a

Gel gör beni ışk n’eyledi

-a (yarım uyak)

-yana yana

-kana

-divane

Gel gör beni ışk n’eyledi

Uyak yok

-ile

-dile

-bile

Gel gör beni ışk n’eyledi

İle (zengin uyak)

-yaş

-baş

-kardaş

Gel gör beni ışk n’eyledi

-aş (tam uyak)

-yürürem

-görürem

-oluram

Ürem/uram

Gel gör beni ışk n’eyledi

Uyak yok

-yirler gibi

-yeller gibi

-seller gibi

-ler gibi

Gel gör beni ışk n’eyledi

Uyak yok

-çağlarım

-taglarım

-aglaram

-laram

Gel gör beni ışk n’eyledi

-ag(tam uyak)

-kaldur beni

-irdür beni

-güldür beni

-dur/dür beni

Gel gör beni ışk n’eyledi

Uyak yok

-bi-çareyim

-yareyem

-avareyem

-(y)em

Gel gör beni ışk n’eyledi

-are (zengin uyak)

 

3)Şiirde alınan bu üç dizede “gönül, kavga, ışk(aşk)” kavramları kişileştirilmiştir.

4)Nazım şekli ilahidir. Destan dönemindeki koşuk ile divan edebiyatında gazel nazım şekilleri bu türle benzerlik gösterir.

Sayfa 84

5)Şiirin teması ilahi aşktır.

6)Aşk derdi çeken insan, sürekli sevdiği ile birlikte olmak ister. Sevgili için gözyaşı döker; yemekten içmekten kesilir.

7)Şairin yana yana yürümesi ve akıllı mı deli mi olduğunun farkında olmaması, aşk duygusuyla benliğini kaybettiğini, kendini tümüyle Allah aşkına adadığını gösteriyor.

8)”Dos elinden avareyem” sözüyle dosta duyulan aşktan dolayı boş ve anlamsız bir varlığa dönüşme duygusu anlatılmaktadır.

9)”Uyanıp Mecnun oluram” dizesiyle Leyla’ya büyük bir aşkla bağlı olan Mecnun hatırlatılmış ve böylece telmih sanatı yapılmıştır.

11)

Sevgili

Aşık

Güzelliğiyle aşığı yakıp kavuran, hasretine dayanılamayan, umursamaz, halden bilmez

Sevgilinin aşkıyla yanıp tutuşan, her ana ona kavuşmak için çırpınan, kederli ve çaresiz

 

15)Gâh tozaram yirler gibi: Bazen toprak gibi toz dumana karışırım.

Gâh eserem yerler gibi: Bazen rüzgar gibi eserim.

Gâh çağlaram seller gibi: Bazen coşkun seller gibi çağlayıp dururum.

Bu mısralarda şair kendisini “ toprağa, rüzgara ve suya” benzetmektedir. Bunlar dünya hayatının temel unsurlarıdır.

Sayfa 85

16)Oğuz Türkçesiyle birlikte Türk şiirinde yeni bir çığır açılmıştır. Şiirimizin içeriğinde İslami öğeler önem kazanmış, şiir dilinde Arapça ve Farsçanın etkileri görülmeye başlamıştır.cemalaksoy.org

c)Yunus Emre bir tekke şairidir. Hayatının büyük bir bölümünü Tapduk Emre’ye hizmet etmeye adamıştır.(cemalaksoy.org) Allah aşkı, insana saygı, insan sevgisi, hoşgörü gibi Yunus Emre’yle özdeşleşmiş özellikler, onun yalnızca şiirlerinin değil, kişiliğinin de başat özelliğini oluşturur.

Nefes

1)Şiirin Uyak ve Redifleri;

 

Redif

Uyak

-yayla

-böyle

-eyle

Bu yıl bu yayladan Şah’a gidelim

Bu yıl bu yayladan Şah’a gidelim

Uyak yok

-sökün didiler

-dökün didler

-yakın didiler

Didiler

Bu yıl bu yayladan Şah’a gidelim

-n (yarım uyak)

-delüyem

-seliyem

-sefliyem

-y()em

Bu yıl bu yayladan Şah’a gidelim

Uyak yok

-durılmaz

-yorulmaz

-ayrılmaz

-ılmaz/-ulmaz

Bu yıl bu yayladan Şah’a gidelim

-r(yarım uyak)

 

Şiir 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.

2)Şiir dörtlük nazım birimiyle yazılmıştır.

3)Şiirin teması şah (Hz. Ali) sevgisidir.

4)Birinci birimde yaylaların güzelliği anlatılır. Ancak şair bu güzelliklere bakarak Şah’ı özlemektedir. İkinci birimde yaylalar ve Şah’a giden yol arasında bir ilişki olduğu anlatılır. Üçüncü birimde şair aşk dolusunu(şarabını) içtiğini ve kendini Şah yoluna adadığını ifade eder. Dördüncü birimde Şah’a varma arzusu daha güçlü bir şekilde ifade edilir.

5)Şiirde “pir, himmet, Şah, turna, dolu” kavramları tasavvufla ilgili kavramlardır. Bu kavramların en belirgin özelliği Alevi- Bektaşi felsefesini ifade etmeleridir.

6)a) “pir, himmet, Şah, turna, dolu, dünya” kelimeleri Orhun Yazıtları’nda bulunmaz. Çünkü bu kelimeler Arap ve Fars dillerinden Türkçeye girmiştir.

Sayfa 86

b)Bir dile yeni sözcüklerin girmesi, o dili konuşan milletin başka milletlerden kültür, bilim, sanat, ekonomi ve din yönünden etkilendiğini gösterir.

7)a)”Pîrum, Şâh’a, sefiliyim, Tâlip” kelimelerinde inceltme işaretinin kullanıldığı ünlüler Arapçadaki uzun ünlülerin Trükçedeki karşılıklarıdır. İnceltme işaretinin kullanıldığı ünlüler bir buçuk ses değerindedir ve normal ünlülere göre biraz daha uzatılarak okunur.

b)Uzun ünlülerin kullanılması geleneği İslam medeniyetinin benimsenmesiyle başlamıştır.

8)b) Pir Sultan abdal Hz. Ali ve Ehli-Beyt aşığı bir ozandır. Şiirlerinin çoğunda bu sevgiyi güçül bir şekilde ortaya koyar. Dünya malına ve servetine itibar etmez. Dünyanın geçici olduğunu her fırsatta ifade eder. Şiirlerinde cesur ve kalenderane bir söyleyiş vardır.

Gazel

Sayfa 87

1)Sevginin özellikleri;

Mücevher gibi saf, dişi inci gibi değerli.

Yüzü güle, saçı sümbüle, boyu serviye, dudağı şekere benzer; melek huylu, güzel yüzlüdür.

Kaşı fitneci, gözü büyücüdür.

Ayna, onun güzelliğine dayanamayıp kaskatı kesilir.

Sözleri şekerden de tatlıdır.

Kirpikleri bir ok gibi aşığın gözüne saplanır.

2)Dehhani, Türkçeyi aruz kalıbına başarılı bir şekilde uygulamıştır. “Me fâ î lün” kalıbı kullanılmıştır.

3)Okuduğumuz şiirin ikinci beyiti, gazelin en güzel beyti yani hüsnümatlasıdır.

4)Şiirin yapı özellikleri;

Beyit birimiyle yazılmıştır.

Yedi birimden(beyitten) oluşmaktadır.

Nazım şekli gazeldir.

Uyak şeması aa, ba, ca … şekilndedir.

Gazel: Aşk, sevgilinin güzelliği, ayrılık, tabiatın güzelliği, dünyanın geçiciliği gibi konuları işleyen ve beyitlerle yazılan divan şiiri nazım şeklidir.

5)Beyitlerde ele alınan temalar:

Birinci Beyit: Sevgilinin güzelliği

İkinci Beyit: Sevgilinin güzelliği

Üçüncü Beyit: Aynaların bu güzelliğe dayanamaması

Dördüncü Beyit: Ferhat ile Şirin’in hatırlatılması

Beşinci Beyit: Sevgilinin güzelliğinin tehlikeleri

Altıncı Beyit: Sevgilinin ince belli oluşu

Yedinci Beyit: Sevgiliyi unutmanın zorluğu

7)Sevgili, güzelliğinin yanı sıra umursamazdır. Aşık, tüm umursamazlığa ve nazlara rağmen onu sevmekten bir an bile geri durmaz.

8)”bel, kılca, kıl, kemer, gizli” kelimeleri arasında anlam ilişkisi olduğundan bu beyitte tenasüp sanatına yer verilmiştir. Kemerin dostlara haber vermesiyle teşhis, sevgilinin belinin kıla benzetilmesiyle teşbih sanatı yapılmıştır. Bu beyitte kullanılan kıl ifadesi zerafeti ve inceliği temsil eder.

9)b)Şiirde o döneme kadar görülmemiş yoğun bir imge, hayal ve mecaz vardır. Dil oldukça ağır ve süslüdür. Hoca Dehhani’nin Türk şiirinde başlattığı bu yeni akım kendisinden sonraki şairler tarafından da benimsenerek divan edebiyatı adı verilen büyük bir sanat akımı oluşturacaktır.

Sayfa 88

Anlama Yorumlama

1)Ayrılan Tarafları: Hazırlık bölümündeki şiirde kastedilen sevgili, soyut bir sevgili yani Allah’tır. Bu şiirde ilahi aşkın ifadesi vardır. Hoca Dehhani ise ete kemiğe bürünmüş, somut bir sevgiliden, bir kadından söz etmektedir. Onun aşkı beşeri aşktır.

Örtüşen Tarafları: Hazırlık bölümündeki şiirlerde ve Dehhani’nin şiirinde örtüşen unsur, sevgilinin birtakım benzetmeler yoluyla övülmesi ve yüceltilmesidir.

Sayfa 88-89-90-91

Değerlendirme Cevapları

1)13.yüzyıl, divan edebiyatının, güle, sümbüle, serviye, Arap, İran

2)DDDD

3)

 

Divan şiiri

Halk şiiri

Tema

Aşk, sevgilinin güzelliği, dünyanın geçiciliği, şarap…

Aşk, tabiatın güzelliği, gurbet, ayrılık acısı, sevgilinin güzelliği..

Benzerlik

Bireysel duyarlılığı meydana getiren “aşk” güzellik, zamandan yakınma, sevgilinin vefasızlığı gibi temalar iki akımda da vardır.

Farklılıklar

Halk şiiri divan şiirine göre toplumsal yaşama ve halkın içinden kişilere daha çok hitap eder. Divan şiirinde belli temaların dışına çıkılmaz.

 

4)C

5)A

6)

Benzerlikler: İki metinde de Karahanlı Türkçesi kullanılmıştır.

Farklılıklar: Atabetü’l Hakayık dil bakımından henüz saflığını yitirmemiştir. Kelimelern “ömür” dışında tümü Türkçedir. Gazel şiirinde ise Arapça ve Farsça kelimelerin çoğaldığını, dilin ağırlaştığını görmekteyiz.

7)İlahi aşk, dörtlük, tasavvuf: İlahi

8)İlahi ve nefes ile ilgili bilgi sahibi olmak için tıklayınız.

4 YORUMLAR

Cevap Ver