Osmanlı Devleti’nde Yenileşmeyi Hazırlayan Sebepler ve Tanzimat Fermanı’nın İlanı

Osmanlı Devleti’nde Yenileşmeyi Hazırlayan Sebepler ve Tanzimat Fermanı’nın İlanı

Yenileşme dönemi, Osmanlı Devleti’nde siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda birçok değişikliği de ortaya çıkarmıştır. 16. Yüzyılın sonlarına doğru devlet yapısında başlayan çözülme asırlarca daha da derinleşerek devam etmiş, 19. Yüzyıla gelindiğinde ise bu derinleşme daha da belirginleşmiştir. Padişahların seferlere çıkmayıp savaşları saraylarından idare etmesi bu çözülmenin belli başlı sebeplerinden sayılabilir. Bunun yanı sıra eğlence hayatına düşkünlük, çıkarcı insanların devleti kuşatması bu sebeplerden de sayılabilmektedir. Osmanlı Devleti bu durumda iken Ortaçağ’ın skolastik zihniyetinden rönesansın aydınlanma felsefesiyle kurtulan Avrupa bilime ve teknolojiye önem vererek güçlenmeye başlamıştır.cemalaksoy.org

 19. Yüzyıla gelindiğinde artık dünya devletleri muvazenesinde söz sahibi olanlar batılı devletler olmuştur. Osmanlı ise üzerinde proje geliştirilen, oyun oynanan bir devlet haline dönüşmüştür. Savaşlarda alınan yenilgiler, kaybedilen topraklar Osmanlıyı daha da derinden etkilemiş, devletin çöküşünü hızlandırmıştır. Asırlarca kardeş olarak yaşayan farklı etnik gruplar, yabancı devletlerin kışkırtmalarıyla birer birer bağımsızlıklarını ilan etmeye başlamıştır. Tüm bu olumsuzlukların ortasında 19. Yüzyıla gelindiğinde bu kötü gidişattan kurtulmanın yolu olarak Batı medeniyetlerini örnek alma son çare olarak ortaya çıkmıştır.

 Batı medeniyetlerini yakından tanımak amacıyla Avrupa’ya elçiler, devlet adamları gönderilmiş, Avrupa’dan uzmanlar getirilerek askeri, eğitim alanlarında birtakım yeni düzenlemeler yapılmıştır. Yine farklı etnik unsurların devlete bağlılığını arttırmak için Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı gibi reformlar yapılmıştır. Tanzimat Fermanı, kanun önünde herkesin eşitliğini sağlayan, hak, adalet gibi kavramları yaygınlaştıran bir reform çalışmasıdır. Devlet düzeninde yapılan bu yenilikler düşünce ve edebiyat alanında da kendini göstermiş, batı edebiyatı örnek alınarak birtakım yeni çalışmalar yapılmıştır. Batı etkisiyle ortaya çıkan, Tanzimat dönemi Türk edebiyatı edebiyat ve düşünce alanında yeni bir pencere açmıştır.