Öykü (Hikaye) Genel Özellikleri, Hikaye Örnekleri

Öykü (Hikaye) Genel Özellikleri, Hikaye Örnekleri

Olmuş ya da olması mümkün olayları anlatan kısa yazılardır. Kişiler, çoğu zaman hayatlarının belli ve kısa bir anı içinde izlenir; karakterlerin sadece bir yönü üzerinde durulur, ayrıntılara girmekten kaçınılır. “Decameron” adlı yapıtıyla Boccaccio, dünya edebiyatında bu türün ilk örneğini vermiştir. Biçim ve içerik özelliklerine üç gruba ayrılır:cemalaksoy.org

1)      Olay öyküsü: olay anlatımına dayanır. Bu öykünün ilk örneğini Guy De Maupassant  verdiğinden bu öykü türü, “Maupassant tarzı öykü” diye de anılmaktadır. Bu türün bizdeki ilk temsilcisi Ömer Seyfettin’ dir.

2)      Durum öyküsü: Durum anlamına dayanır. Bu öykünün ilk örneğini Anton Çehov verdiğinden bu öykü türü, “Çehov tarzı öykü” diye de anılmaktadır. Bu türün edebiyatımızda ilk temsilcileri Sait Faik Abasıyanık ve Memduh Şevket Esandal’dır.

3)      Modern öykü: insanların her gün gördükleri fakat düşünemedikleri bazı durumların gerisindeki gerçekler, hayaller ve bir takım olağanüstülüklerle gösterilir. Kurucusu Fransız Kafka’dır. Bizdeki en önemli temsilcisi Haldun Tanerdir.

Edebiyatımızda ilk öykü: Letaif-i  Rivayet – Ahmet Mithat Efendi 

Son Kuşlar ( Sait Faik Abasıyanık) Hatıra Örneği

Vaktiyle, bu adaya bu zamanda kuşlar uğrarlardı. Cıvıl cıbıl öterlerdi. Küme küme, bir ağaçtan ötekine konarlardı. İki senedir gelmiyorlar. Sonbahara doğru, birtakım insanların çocuk çocuk, ellerinde bir kafes adanın tek tepesine doğru gittiklerini görürdüm. İçim cız ederdi. Büyüklerin ellerinde, birbirine yapışmış pislik renginde acayip çomaklar vardı. Bunlarla bir yeşil meydanın kenarına varır, bunları bir ağacın altına çığırtkan kafesiyle bırakırlar, ağacın her dalına ökseleri bağlarlardı. Hür kuşlar, kafesteki çığırtkan kuşların feryadına, dostluk, arkadaşlık, yalnızlık sesine doğru bir küme haline gelirlerdi. Çayırlıkta başka bir ağacın gölgesinde birikmiş çoluklu çocuklu kocaman herifler, bir müddet bekleşirler. Sonra kuşların üşüştüğü ağaca doğru yavaş yavaş yürürlerdi. Ökselerden kurtulmuş  dört beş kuş bir başka ökseye doğru uçup giderken, birer damlacık etleriyle birer tabiat harikası olan kuşları toplarlar, hemen dişleriyle  oracıktı boğarlardı. Ve hemen canlı canlı yolarlardı. Hele bir tanesi vardı, bir tanesi. Çocukları bu işe seferber eden de oydu. Ökseleri cumartesi gecesinden hazırlayan da. Konstantin isminde bir herifti. Galata’da bir yazıhanesi vardı. O esmerle sarışın arası iskete kuşlarının bir damlacık etlerinden yapacağı pilavın hazzıyla, pırıl pırıl yanan krom dişleriyle nasıl nasıl kopartırdı kuşların ümüğünü bir görseniz. Konstantin Efendi, o kuşların çok uzaktan geçtiklerini görebilirdi. Gözlerini kısardı. Esmer lekelerin adalar istikametinde gittiklerini görür, etrafına bakar, bir tanıdık görecek olsa gözünü kırpar, gökyüzüne bir işaret çakar, “Bizim Pilavlıklar geldi” derdi. Kuşlar pek yakından geçmişse seslerini taklit ederek, kalın dudaklarıyla dişlerinin arasından seslenirdi. Kuşların çoğunlukla aldandıklarına, bu sesi duyarak dost sesi sanıp vapur etrafında bir dönüp uzaklaştıklarına şahit olmuşumdur. Havalar sertleşir, poyrazlar, lodoslar birbirini kovalar, günün birinde teşrinlerin sonlarına doğru ılık, hiç rüzgarsız, parça parça oynamayan bulutlu, tatlı, sünbüli günlerde, o en çığırtkan kafes kuşunu nereden bulur bulur, mahalle çocuklarını çağırtır, isketeleri, floryaları, aralarına karışmış serçeleri gökyüzünden birer birer toplardı. Seneler var ki kuşlar gelmiyor. Kuşlardan sonra şimdi de milletin yeşilliğine musallat olanlar. Geçen gün, yol kenarındaki yeşilliklerle basmaya kıyamayarak, yola çıkmıştım. Konstantin Efendi’nin günlerinden bir gündü. Ama gökte hiç kuş gözükmüyordu. Kuşlar şimdi yoktu havada ama yeşillikler vardı ya. Baktım. Bu yeşilliklerin bazı yerleri sökülmüş. Biraz ileride dört çocuğa rastladım. Yürüyorlar. Yeşilliklerin en güzel yerinde duruyor, bir kaldırım taşı kadar büyük bir parçayı alıp söküyorlar, bir çuvala dolduruyorlardı.

“Ne yapıyorsunuz?” dedim.

“Sana ne?” dediler.

Fukara, üstleri yırtık pırtık yavrulardı.

“Canım neden söküyorsunuz?” dedim.

-Mühendis Ahmet Bey söktürüyor.

– Ne yapacak bunları?

– Yukarıda deri tüccarı Hollandalı var ya hani, onun bahçesini düzeltiyorlar da.

-İngiliz çimi alsın, eksin, madem ki herif zengin.

– İngiliz çimiyle bu bir mi?

– Bu daha iyi mi?

– İyi de laf mı? Bunun üstüne çimen olur mu? Hollandalı öyle demiş.

Karakola düştüm. Polislere haber verdim. Gizli gizli, yine çimenler yer yer söküldü. Mühendis Ahmet Bey’e, ceza bile kesilmedi. Belediye talimatnamesinde, yol kenarlarındaki çimenleri sökmek cezayı mucip olmuyormuş. Kuşları boğdular, çimenleri kestiler, yollar çamur içinde kaldı.

Cevap Ver