Öyküleyici Anlatım Nedir, Özellikleri, Örnekleri

                                           Öyküleyici Anlatım Nedir, Özellikleri, Örnekleri

10. sınıf dil ve anlatım ders konusu olan aynı zamanda tüm derslerde karşımıza çıkan öyküleyici anlatım konusu ile ilgili hazırladığımız ders notu aşağıdadır. Bu ders notu sayesinde öyküleyici anlatım nedir, öyküleyici anlatımın özellikleri, öyküleyici anlatıma örnek metinlerden alınmış cümleleri görebilirsiniz.

Bir anlatıcının bir olayı veya birbiriyle ilişkili olayları anlatması veya nakletmesi sonucu ortaya çıkan anlatıma ‘’öyküleyici anlatım’’ denir.

Öyküleyici anlatım; insan yaşamının bir bölümünü, yer ve zaman kavramına bağlayarak ele alır. İnsanın ve olayın olmadığı yerde öyküleyici anlatım yoktur.

Öyküleyici anlatım ‘’öğretici metinlerde’’  (anı, gezi yazısı, biyografi, otobiyografi gibi) ve ‘’sanat metinlerinde’’ ( roman, hikâye, masal gibi ) kullanılır. Sanatsal metinlerdeki öykülemede kelimeler daha çok, mecaz ve yan anlamda kullanılır.

Öyküleyici anlatımda anlatma esastır. Öyküleyici her anlatımda anlatılacak, nakledilecek veya gösterilecek bir olay ve olay örgüsü bulunur. Öyküleyici anlatımda ‘’olay, kişi,zaman, mekan ve anlatıcı’’ ortak öğelerdir. 

  1. Olay / olay örgüsü / olay zinciri: Bir arada bulunmak zorunda olan en az iki kişinin veya iki kişi yerine geçen kavram veya varlığı bireysel farklıklılar sebebiyle karşı karşıya gelmesi veya çatışması sonucu ortaya çıkan eyleme ‘’olay;’’ eylem zincirine de ‘’olay zinciri’’denir. Kurmaca olmayan metinlerde olay örgüsünden değil, olay zincirinden söz etmek daha doğrudur.

Olay, yaşanmıştır veya yaşanması mümkündür olay örgüsü ile tasarlanmış,hayal edilmiş bir olayda hareketle gerçekleştirilen bir düzenlemedir. Öyküleyici anlatımda olay parçasının oluşumunda olay, kişi, mekân, zaman bütünleşir.

  1. Kişi:  Öyküde anlatılan olayları veya durumları yaşayan kişilerdir. Öyküden kişi sayısı azdır. Sadece bir veya birkaç kişi vardır ve onun başından geçenler anlatılır. Öyküde olayları yapanlara ya da olaydan etkilerlere öykünün kahramanları denir.
  2. Zaman:  Olayların başlaması ile bitmesi arsındaki sürece denir.

   d. mekân (yer): Anlatmaya bağlı edebi metinlerde ele alınan olay belli bir yerde (mekânda) geçer. Olayın daha iyi anlaşılması için yer ya da çevre, betimlemeler tanıtılır.

     e.Anlatıcı: Öyküleyici anlatımda bir anlatıcı bulunur. Sanat metinlerinde anlatıcı kurmaca kişi, öğretici öyküleyici metinlerde ise gerçek bir kişidir. Öykülemede anlatıcı bakış açısı üç’e ayrılır:

           İlahi (hâkim) bakış açısı: Anlatıcı, olayları ve kişilerin iç dünyaları dâhil olmak üzere her şeyi bilir.

‘’Okula gitmişti, sırasına oturmuştu. Ne kadar bir şanslı bir öğrenci olduğunu düşünüyordu. Ailesini, kendi eğitimi için her türlü fedakârlığı yapacağına inanıyordu. Bu imkânı çok az kişiye nasip olduğunu iyi biliyordu. Bu düşünceler içindeyken öğretmen sınıfa girmişti. ‘’

         Kahraman bakış açısı: Anlatıcı, metindeki kahramanlardan birdir. Olayların kahraman kadar bilir. Olay, birinci şahıs ağızdan anlatılır.

‘’Sabah kalktım. Kahvaltımı yaptım. Servise bindim. Okula gittim. Sırama oturdum. ‘’

           Gözlemci bakış açısı: Anlatıcı, olup biteni kamera sessizliği ile arkadan izler. Olay üçüncü şahıs ağızdan anlatılır.

‘’Sabah kalktı. Kahvaltısını yaptı. Servise bindi. Okula gitti. Sırasına oturdu. ‘’

CEVAP VER