Sözlü Edebiyat Dönemi ve Özellikleri

Sözlü Edebiyat Dönemi ve Özellikleri

Yazının bulunuşundan önceki dönemlerde oluşmuş, halkın sözlü geleneğiyle varlığını sürdürmüş edebiyat anlayışına sözlü edebiyat anlayışı denir. Sözlü edebiyat döneminde, milletlerin tarihlerinde sarsıcı etkiye sahip olaylar eserlerde yer alır. Bu eserlerde herkesin zevkine uygun, ortak duygu, düşünce ve anlayışlar hakimdir.cemalaksoy.org

Türk milletinin de yazılı ürünlerinin bulunmadığı bir sözlü edebiyat dönemi vardır. Bu dönemin, İslam etkisiyle ilk eserlerin verildiği XI. Yy’a kadar sürdüğü bilinmektedir. Sözlü edebiyat döneminde Türkler, yarı göçebe bir yaşam sürmektedir. Hayatlarını devam ettirebilmek için avlanmak, savaşmak zorundadır. Dolayısıyla doğayla, diğer topluluklarla, çevresindeki her şeyle yakın ilişkiler içerisindedir. Bütün bunlar Türklerin yaşamını etkileyen öğelerdir.

Sözlü edebiyat döneminde, Türklerin çok zengin bir edebiyat geleneği vardır. Değişik Türk toplumlarında bu edebiyat geleneğinde daha çok, destansı anlatıma sahip ürünler ortaya çıkmıştır. Bu durum, o dönemin Türk toplumları arasında duygu, düşünce ve yaşayış bakımından büyük farklılıklar olmadığının işaretidir.

Sözlü Edebiyatın Genel Özellikleri Şunlardır:

  • Dil, yabancı dillerin etkisinden uzak, sade bir Türkçedir.
  • Ürünlerin çoğu sözlü ve anonimdir, halk arasında dilden dile yayılır.
  • Ürünlerde, basit gibi görünse de edebi bir dil ve üslup vardır.
  • Milletlerin ortak duygu ve düşünceleri eserlerde yer bulur.
  • Yaşamla doğrudan bağlantılıdır. Göçebe yaşama ait ayrıntı ve özellikler anlatılır.
  • Kahramanlık, yurt sevgisi, tabiat, ahlak, dini inanışlar, yaşam ve ölüm işlenen başlıca konu ve temalardır.
  • Olağanüstülükler ve sıra dışılıklara, mitolojik kavramlara yer verilir.
  • Koşuk, sav, sagu ve destanlar dönemin edebi ürünleridir.
  • Şiirler hece ölçüsü, dörtlük ve yarım kafiyeyle, kopuz adı verilen sazla söylenmiştir.
  • Ürünler sığır(av töreni), şölen(kutlama töreni) ve yuğ(ölüm töreni) adı verilen dini törenlerde doğmuş, din dışı alanlarda da yayılmıştır.
  • Törenleri şaman, kam, baksı, ozan, oyun adı verilen din adamı şairler yönetir.Cemal Aksoy

CEVAP VER