Tanzimat Öncesi Zihniyet ile Tanzimat Sonrası Zihniyetin Karşılaştırılması

Tanzimat Öncesi Zihniyet ile Tanzimat Sonrası Zihniyetin Karşılaştırılması

Skolastik düşünce, bilginin kaynağının Tanrı olduğunu açıklayan bir düşünce sistemidir. Orta Çağ Avrupa'sında kilisenin etkisinde gelişen skolastik düşünce aydınlanmanın önündeki en büyük engel olmuştur. Rönesans ve reform hareketleriyle skolastik düşünceden kurtulan Avrupa, bilim, fen, ve teknoloji alanında büyük bir ilerleme kaydetmiştir. Osmanlı ise Avrupa aydınlanma çağını yaşarken yozlaşmış medreslerin etkisiyle ilim ve fenden kopmuş, sosyal düzen bozulmuş, hem ilim hem de teknik ve askeri bakımdan Avrupa'nın gerisinde kalmıştır. 

Tanzimat, Osmanlı'da aydınların olumsuz durumun ortadan kaldırılması amacıyla başlattığı aydınlanma kapısının anahtarıdır. Tanzimat döneminde Batı'yı tanıyan aydınlar, Osmanlı'nın krizden çıkmasını skolastik zihniyetten kurtulup Batı'dan gelişen ilmi zihniyeti benimsemekle mümkün olacağına inanmışlardır. Ancak bu zihniyeti yaygınlaştırmak hiç de kolay olmayacaktır. Eski sistemin devamını isteyen bir zihniyet anlayışı ile yeni bir sistemi isteyen zihniyet anlayışının mücadele ettiği bir dönemde Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir.