Tasavvuf Nedir, Tasavvuf Düşüncesi ve Tasavvuf Terimleri

Tasavvuf Nedir, Tasavvuf Düşüncesi ve Tasavvuf Terimleri

Tasavvuf, Tanrı, evren ve insan ilişkisini bir bütünlük içinde açıklamaya çalışan, tanrısal erdemlere benzemesini amaçlayan dinsel ve felsefi bir düşüncedir.

Başlangıçta günah işlemekten sakınmak, dünyasal işleri küçümsemek ve bunlardan uzak durmak, yalnızlığı seçerek sürekli Tanrı’yı anmak, kalbin ancak bu yolla temiz tutulacağına inanmak gibi düşünceler ve uygulamalarla ortaya çıkan tasavvuf 12. Yüzyıldan sonra tarikatlar biçiminde örgütlenerek güçlü bir hareket durumuna gelmiştir.cemalaksoy.org

Tasavvufun temeli evrende tek varlığın bulunduğu, o tek varlığın dışındaki diğer varlıkların ise onun yansıması olduğu görüşüne dayanır. O tek varlık Allah’tır. Öteki varlıklar yani görünen her şey Allah’ın türlü görüntüleridir. Buna “vahdet-i vücut”denir.

İnsan için varlık kazanmanın amacı “insan-ı kamil” olmaktır. Tasavvuf anlamda “insan-ı kamil” olmak “bekabillah”a yani sürekli olan Allah’ın varlığına bulunma mertebesine ulaşmak olur. “bekabillah”ı “fenafillah” yani insan varlığının Allah varlığında yok olduğu makam izler.

Tasavvufun en önemli özelliklerinden biri ilahi gerçeğe ulaşmanın temelinde aşkın bulunduğudur. Allah’a yasaklarla ya da korkularla değil sadece aşkla ulaşabileceği inancını ön plana geçirmiştir. Tasavvufun kuşkusuz en önemli eserlerinden biri olan Mevlana’nın eserlerinde bu inancın etkileri fazlasıyla görülmektedir. Mevlana’ya göre insan hangi din ve mezhepten olursa olsun her yerde eşittir. Din sadece kişinin kendisini ilgilendirdiğine, kişinin inanç ve davranışlarına karışmanın doğru olmayacağına inanırdı. Mevlana, bu hoşgörüsünden dolayı dünya çapında şöhret kazanmıştır.

Tasavvuf, İslami Türk edebiyatındaki etkisini, aynı yoğunlukta olmamakla birlikte 11. Yüzyıldan başlayarak yüzyıllar boyu sürdürmüştür. Tekke edebiyatının yanı sıra divan edebiyatının oluşumunda da büyük rol oynamıştır.

Belli başlı tasavvufi terimler şunlardır:

Aşk: İlahi aşk, kulun Allah’a olan sevgisi

Aşık: Allah’a erişmek isteyen kişi

Maşuk: Sevgili, Allah

Masiva: Allah dışındaki diğer varlıklar

Saki: İlahi aşk şarabını sunan kişi, doğru yolu gösteren şeyh

Şarap: İlahi aşk

Kabe: Vuslat makamı

Şem(mum): İlahi nur

Çile: Nefsi köreltmek için yapılan terbiye, çekilen çile

Tekke: Tasavvufun öğretildiği yer, meyhane

Mürid: Tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufun yollarını öğrenen, onun doğrultusunda ilerleyen kimse

Mürşid: Doğru yolu gösteren, ilahi aşkı anlatan