Tezkire Nedir, Şuara Tezkiresi, Tezkire Yazarları

Türk Dili ve Edebiyatı Sitesi
Türk dili ve edebiyatı dersi kitap cevapları, ders notları, yazılı soruları ve test sorularını kapsar.

Tezkire Nedir, Genel Özellikleri, Örnekleri

Tezkire nedir? Tezkire, klasik Türk edebiyatı şair ve yazarlarının şiirlerini ve hayatlarını kapsayan edebiyat antolojisi görevi gören bir kitaptır. Tezkiretü’ş-Şuara, Tezkire-i Şuara veya tezkire adlarıyla anılan eserler devrin şairlerinin zaman içinde unutulup gitmelerini önlemek, hatırlanmalarına vesile olmak amacıyla yazılmış eserlerdir.(cemalaksoy.org) İçlerinde en az yüz civarında şair bulunur ve bu yönleriyle şekil olarak günümüzdeki “yazarlar veya şairler sözlüğü”  gibi eserlere benzerler. Konularını şairlerin hayatları, kişilikleri, edebi faaliyetleri ve eserleri oluşturmaktadır. Tezkireler (çok ayrıntılı olmamakla beraber) biyografi eserleri olarak da kabul edilebilir.

Tezkire Genel Özellikleri

  • Tezkireler çağının bir edebiyat ve kültür ürünüdür.
  • Yazıldığı çağın sosyal, kültürel, ürünüdür.
  • Yazıldığı çağın sosyal, kültürel, sanatsal ortamını içerir. Aynı zamanda günümüz araştırmaları için değerli birer belge ve kaynak durumundadırlar.

Türk Edebiyatında Tezkire Örnekleri

Türk edebiyatında ilk tezkire örneği, Ali Şir Nevai tarafından kaleme alınan "Mecalisü'n Nefais" adlı eserdir.Şair tezkiresi yazma geleneği XV. Yüzyılda Çağatay sahasında Ali Şir Nevai tarafından kaleme alınan “Mecalisü’n Nefais” ile Anadolu sahasında ise Sehi Bey’in yazdığı “Heşt Behişt” adlı tezkireyi sırasıyla Latifi’nin kendi adıyla yazdığı “Latifi Tezkiresi”; Ahdi’nin “Gülşen-i Şuara”; Aşık Çelebi’nin ” Meşa’irü’ş-Şu’ara” Hasan Çelebi’nin “Kınalızade Tezkiresi”; Beyani’nin yine kendi adıyla anılan “Beyani Tezkiresi”; Riyazi’nin “Riyazü’ş-Şu’ara”;Kafzade Faizi’in “Zübdetül Eşar “; Yümninin “Yummi Tezkiresi” adlı eserleri izler.

Türk Edebiyatında Tezkire Yazarları

Ali Şir Nevai, Sehi, Bey, Latifi, Ahdi, Aşık Çelebi, Beyani, Riyazi, Kafzade Faizi, Yumni