Nova Yayınları 10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 65-81

Türk Dili ve Edebiyatı Sitesi
Türk dili ve edebiyatı dersi kitap cevapları, ders notları, yazılı soruları ve test sorularını kapsar.

Nova Yayınları 10.Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 65-81

Araştırma

1)XI ve XII. Yüzyıllarda Türklerin sosyal, siyasi ve kültürel hayatı hakkında bilgi için tıklayınız.

2)Hakaniye Lehçesi hakkında bilgi sahibi olmak için tıklayınız.

3)Ahmet Yesevi ve Hacı Bayram Veli hakkında bilgi sahibi olmak için tıklayınız.

4)dinlerin Milletlerin Edebiyatı Üzerindeki Etkisi İçin Tıklayınız.

5)Hikmet nedir, tıklayınız.

7)Siyasetname nedir, tıklayınız.

8)Divan-ı Lügati’t Türk için tıklayınız.

11)Edip Ahmet Yükneki ve Atabetül Hakayık için tıklayınız.

12)Kaşgarlı Mahmut için tıklayınız.

Hazırlık

1)Edebiyatımızda 11 ve 12. Yüzyıllar ara dönem olarak adlandırılır. Bu adlandırma Türklerin eski kültürleri ile yeni tanıdıkları İslam medeniyetinin etkilerinin iç içe olmasının etkisi vardır.

2)Mesnevi hakkında bilgi edinmek için tıklayınız.

3)Okuduğumuz metinde Koçi Bey, devletin çeşitli kademelerinde rüşvetin arttığı, eski kanunların bozulduğu, adam kayırmanın ve haksız kazançların çoğaldığı yönünde uyarılarda bulunmaktadır.

4)Eski kanunlar geçerliliğini yitirdiği için ilim de bozulmuştur.(cemalaksoy.org) İnsanlar çıkarlarına göre hareket edip devlet kurumlarının işlevini yitirmesine neden olmuştur.

10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Nova Sayfa 66

1)c)Divan-ı Hikmet, Türklerin İslam dinini tanıyıp benimsediği bir dönemde yazılmıştır. Bu dönemde Ahmet Yesevi gibi toplumun kanaat önderleri, topluma bu yönde ışık tutmuşlar, eserleriyle insanları aydınlatmışlardır.cemalaksoy.org

3)Şairin kendini Allah’a adadığını, Allah’ın gücü ve azameti karşısında ne kadar aciz olduğunu, günahkar bir şekilde ölmekten korktuğunu ve buna meydan vermemek amacıyla ibadete yöneldiğini görmekteyiz.

4)Dörtlük sonlarındaki mısraların hüküm cümlesi biçiminde ve birbirleriyle kafiyeli olmaları İslam öncesi dönemin nazım şekli olan koşukların etkisiyle ilgilidir. Bu şiirde hece sayısı fazla olsa da nazım birimi ve uyak şeması koşuk ile aynı özelliktedir.

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları nova sayfa 67

5)Şiirin teması “ölüm, ahirete hazırlık, gaflet gibi kavramlardan biriyle ifade edilebilir. Ancak ölüm ve ölüme hazırlık daha çok vurgulanmıştır.

1.Bentteki Konu: Azrailin can alması

2.Bentteki Konu: :Ölümün yaşı yoktur.

3.Bentteki Konu: Zenginlik ve dostluk ölüme engel olmaz.

4.Bentteki Konu: Ölüm gerçeği karşısında gafil olmamak gerekir.

5.Bentteki Konu: Ölüme her an hazır olmak gerekir.

6)Şiirde nesnel bir gerçeklik olan ölüm, insan psikolojisinin yaklaşımıyla ele alınmıştır.

7)Tasavvufta ölüm, hayatın nesnel gerçeklerinden biridir. Şiirde ölüm temasının ele alınması, insanlara bir öğüt verme ihtiyacından ileri gelmektedir.

8)Cahit Sıtkı Tarancı’nın dizelerinde ölüm, insan kaçınılması mümkün olmayan, eninde sonunda gelip çatacak bir gerçeklik olarak anlatılmıştır. Fakat ölüm gelmeden neler yapılması gerektiği anlatılmamıştır. Ahmet Yesevi, insanları yönlendirmek, bilinçlendirmek çabasındadır.

9)Tasavvuf şairleri için ölüm çok önemli bir konudur. Onlar, ölümü insanın Allah’a kavuşması olarak düşünür ve gerçek mutluluğun ölümden sonra yaşanacağına inanırlar.

10)Arapça Kelimeler: Kudret, Mevla, mahluk, kabız, aziz, hasıl, ahiret, erzat, gafil, kul, da’va, sultan, alem

Farsça Kelimeler: Ferman, can, dost, bî-hod, hâce

Şair, İslam dininin ölüm konusundaki yaklaşımını ve hassasiyetini ifade etmek için Kuran-ı Kerim’in dili olan Arapça’dan konuyla ilgili kelimelere yer vermiş, böylece aktarmak istediği iletiyi daha etkileyici bir üslupla ortaya koymuştur.

13)Divan-ı Hikmet’teki şiirler, uzun bir ömrü İslam’a ve onun güzel ahlakı maddi her türlü kazançtan üstün tutan anlayışına adamış, hayatını tasavvuf ilkelerini yaymaya çalışarak sürdürmüş, kamil insan Hoca Ahmet Yesevi tarafından müritlerini irşat amacıyla söylenmiştir.

nova yayıncılık 10. sınıf Türk edebiyatı kitabı cevapları sayfa 70

1)Yusuf Has Hacip, yöneticilerin taşıması gereken vasıflardan her birini “Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş, Odgurmuş” adlı sembolik karakterler üzerinde somutlaştırarak anlatmıştır. Bu sembolik karakterlerden;

Küntogdı hükümdardır ve adaleti temsil eder.

Aytoldı vezirdir ve bahtı, mutluluğu temsil eder.

Ögdülmiş, vezirin oğludur ve aklı temsil eder.

Odgurmuş ise vezirin kardeşidir ve akıbeti temsil eder.

Şairin bu kavramları sembolik kişilerle somutlaştırması esere alegorik bir nitelik kazandırmıştır.

2)Metindeki düşünceler kurmaca bir olay ve kurmaca kişiler etrafında şekillenmiştir.

3)Kahramanlar “ölüm” teması üzerinde durmuşlardır. Verilmek istenen düşünce şudur: Ölüm gelmeden ahiret için hazırlık yapmak gerekir.

7)Metinde ölüm gerçeği İslam dininin inanç esasları etrafında ele alınmıştır. Bu yaklaşım, Türk kültürünün değişime uğradığını göstermektedir. Ölüm temasıyla birlikte faziletli olmak, iman sahibi olmak, tevekkül etmek gibi İslam’a özgü duyarlılıklar da Türklerin yeni bir kültür dairesine girmiş olduğunu göstermektedir.

8)Olayların farklı karakterleri ve farklı kavramları sembolize eden kişiler tarafından nasıl algılandığını gösteren bir anlatım vardır.

9)b)Kutadgu Bilig siyasetname özelliği taşımaktadır.

10)Metinde İslamiyet’le ilgili değer, düşünce ve bilgi niteliği taşıyan ifadeler: faziletli olmak, iman sahibi olmak, tevekkül etmek, malının zekatını vermek, ahiret işini yoluna koymak…

11)Metin mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Mesnevi geleneğine uygundur.

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları sayfa 72

1)Edip Ahmet Yükneki’nin bilgi ve bilgisizlik kavramları üzerinde durması, toplumun bilgiye yönelmesini, bilgili insanlara itibar etmesi, okuma yazma öğrenmesi ve hayatın sırrını öğrenmeye yönelik bir tutumdur. Böyle bir mukayese yapılmasında, eserin yazıldığı dönemdeki toplumun özellikleri de etkili olmuştur. Edip Ahmet Yükneki de şiirleriyle toplumu aydınlatmayı ve bilgiye yöneltmeyi amaçlamıştır.

2)Şiiri oluşturan dizelerin başında “bilgi” kavramı sıkça tekrarlanmıştır. Bu tekrarlar, hem şiire ses ahengi kazandırmakta hem de bilgi kavramının vurgulandığını, önemsendiğini göstermektedir.

3)

Edebi Sanatlar

Nasıl Yapıldıkları

Tezat

“Bilgili ve bilgisiz, cahil” kavramları arasında zıtlık vardır.

Nida

“Ey dost” ifadesinde seslenme anlamı vardır.

Teşbih

Değerli dinardır bilgili kişi

(Bilgili insan değerli paraya benzetilmiştir.)

Bu cahil bilgisiz değersiz akça(Cahil insan değersiz akçeye benzetilmiştir.)

Kemikte ilik gibidir insana bilgi(Bilgi, kemikteki iliğe benzetilmiştir.)

İnsan ziyneti akıl…(Akıl, ziynet eşyasına benzetilmiitir.)

Cahilin iliksiz kemik gibidir hali( Cahilin hali iliksiz kemiğe benzetilmiştir.)

Telmih

“bil ki Hak Resul

Bilgi Çin’de olsa arayın dedi” ifadesinde Hz. Muhammed’in bir hadisi hatırlatılmıştır.

Teşhis

“Bilgisiz Odun” ifadesiyle oduna insana özgü bir nitelik kazandırılmıştır. Bu ifadede aynı zamanda teşbih vardır.

Aliterasyon

“Bilgi” kelimesini oluşturan sesler sıkça kullanılmıştır.

 

4)Dörtlükler halinde yazılan bu şiirde kafiye düzeni aaxa, bbxb, ccxc biçimindedir. Şiirin nazım birimi dörtlüktür. Nazım şekli ise koşuk türüne yakındır. Bu dönemde hece ölçüsü ve dörtlük birimi kullanılmış olsa da halk şiirine özgü standart bir nazım şekli oluşmamıştır.

5)Şiirin teması bilgidir. Bu tema, her dörtlükte farklı bir yönüyle ele alınmıştır.

7)Atabetü’l Hakayık bir ahlak ve erdem kitabıdır. Bu kitapta bilginin önemi, edepli ve görgülü olmanın faydaları, doğru ve güzel konuşmanın güzelliği gibi toplumun eğitilmesine yönelik konular ele alınmıştır. Dörtlük biçiminde ve 11’li heceyle yazılmıştır.

8)İlik, kemiğin içindeki hayati önem taşıyan bir sıvıdır. İlik olmasa vücut fonksiyonları durur. Bu yüzden bilgisiz insan iliksiz kemik gibidir ve hiçbir işe yaramaz. Verilen mısrada bilgi iliğe benzetilerek teşbih sanatı yapılmıştır.

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları nova sayfa 73

1)Türkler dünyada sözü geçen, gücünü kanıtlamış, birleştiren, koruyan, adaletli bir millet olma yolundadır. Ayrıca hadisten anlaşıldığına göre Türkler geleceğin medeniyetini kuracak ve Türkçenin egemenliği uzun sürecektir.

2)Yazar metnin ilk paragrafında Türklerin tanrının yardımıyla dünyaya hakim olmaya başladığını, yeni güç odağı olduğunu hatta güçsüzlerin sığınağı olduğu anlatılmaktadır.

10.sınıf edebiyat sayfa 74 cevapları

3)Türkçe, dünyanın en önde gelen dillerinden biridir.

4)Esere dini özellikler kazandıran iki unsur vardır. Bunlardan ilki, Türklerin Tanrı tarafından dünyaya üstün ve güçlü kılındığını anlatan cümle, ikincisi ise Hz. Peygamberin Türklerle ilgili hadisidir.

Esere milli özellikler kazandıran ifadeler ise Türk milletinin ve Türkçenin üstünlüğünden söz eden cümlelerdir.

5)Yazar, Türk boylarını dolaşarak Türkçenin farklı lehçe ve şivelerini öğrenmiş, kelime hazinelerinin yanı sıra sözlü kültürlerini de araştırmış, bunları bir araya getirerek düzenlemiş ve böylece kitabı oluşturmuştur.

6)Yazarın yaşadığı dönemde Trükler Orta Asya’da dağınık ve küçük devletler halinde hüküm sürmekteydi. O dönemin en güçlü siyasi otoritesi Karahanlı devletiydi. Yazar, gezip dolaştığı farklı boyların tümünü birden  Türk olarak ifade etmiştir. Çünkü farklı yerlerde yaşasalar da bu topluluklar Türkçe konuşmuşlardır.

8)b)Divan-ı Lügati’t Türk, Türk halk edebiyatı için o kadar geniş bir kaynaktır ki günümüzde bile bu eserden alınan binlerce atasözü, bilmece, ninni, ağıt gibi sözlü ifadeler tüm canlılığıyla kullanılmaktadır.

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları nova sayfa 75

1)Türk dili, Türk milletinin duygularını, ahlakını, geçirdiği sayısız felaketleri, geleneklerini, çıkarlarını, düşüncesini ve kendisini millet yapan her şeyi yaşatıp koruduğu için zengin bir dildir.

2)Milli kültürün yaşatılıp korunmasında gerekli olan en önemli güç dildir. Kültür öğeleri dilin ifade imkanları sayesinde ete kemiğe bürünür.

10.sınıf edebiyat kitabı sayfa 76 cevapları nova

Anlama Yorumlama

1)a)Ahmet Yesevi:D

Edip Ahmet Yükneki:C

Kaşgarlı Mahmut: B

Yusuf Has Hacip:A

2)Kanuni Sultan Süleyman’ın bu sözü,  sağlığın önemini çok veciz bir şekilde ifade ettiği için halk tarafından çok sevilmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır. Bu söz, sağlığın devletten ve saltanattan daha önemli olduğunu ifade etmektedir. Ahmet Yesevi’ye ait dörtlükte ise buna benzer bir anlatım vardır. Dünya malına ve saltanatına güvenen insanların ölüm karşısında nasıl çaresiz kaldıklarını, hiçbir dostlarının kendisine yardım etmediğini söyleyerek ölüm gelmeden sağlığın kıymetini bilmek gerektiğini anlatmaktadır.

3)Cahit Sıtkı, hayattaki gerçeklerin ne anlama geldiğini belli bir yaştan sonra anlayan bir insan portresi çizmektedir. Ölümden kaynaklanan tedirginlik, hayatı anlamlı kılmaktadır. Dünyadaki her şey ateş, su ,hava, toprak, zaman insanı kaçınılmaz bir sona doğru götürmektedir.  Ahmet Yesevi, Cahit Sıtkı gibi hayatın ölüme giden bir yol olduğunun bilincindedir. Ancak Cahit Sıtkı gibi bunu iş işten geçtikten sonra değil, yolun başında idrak etmiş ve insanları uyarmıştır. Cahit Sıtkı, ölümü karamsar bir insanın bakış açısıyla ele alırken Ahmet Yesevi, tasavvuf ehline özgü bir tevekkülle karşılar.

10.sınıf edebiyat sayfa 77 cevapları

9)Atatürk’ün bu sözü ile Kaşgarlı Mahmut’un Türkçe konusundaki duyarlılığı arasında benzerlik vardır. Kaşgarlı Mahmut da eserinin ön sözünde Türk dilinin ne kadar zengin olduğunu anlatmıştır.

10.sınıf edebiyat sayfa 78 cevapları

Değerlendirme Cevapları

1)Eserde hem eski Türrçe hem Arapça ve Farsçaya ait kelimeler kullanılmıştır. Türk kültüründe ve İslam dinindeki ölüm anlayışı birbirine benzer özellikler taşımaktadır. Şiirin içeriği İslam’la ilgili olsa da yapı özellikleri eski Türk şiirine aittir.

2)D

3)DDDDYYDYD

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları sayfa 79

4)”Ey Dost” ifadesiyle nida sanatı yapılmıştır.

5)mesnevi, aruz, gerçeklerin eşiği

6)D

7)C

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları sayfa 80

8)Odgurmuş: Zahit, kanaat ve akıbet

Ögdülmiş: akıl

Aytoldı: Mutluluk

Güntogdı: Adalet ve kanun

9)E

10)Türkmen-Çiğil-Oğuz-Yağma-Kırgız, Divan-ı Lügati’t Türk

11)D

12)Hakaniye Lehçesi

13)İlk İslami eserlerde Türk toplumuna İslam dininin esaslarını, dünya ve ahiret inancını öğretme amacı güdülmüştür.

14)Öğüt veren eserdir. Geçiş dönemine özgü bir dil kullanılmıştır. Karahanlılar zamanında yazılmıştır.

15)B

10.sınıf edebiyat kitabı cevapları sayfa 81

16)Divan-ı hikmet: Ahmet Yesevi

Divan-ı Lügati’t Türk: Kaşgarlı Mahmut

Atabetü2l Hakayık: Edip Ahmet Yükneki

Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacip

17)A

19)C

20)E

Nova Yayınları 10 Sınıf Türk Edebiyatı Sayfa 82-91 Cevapları

2 YORUMLAR

  1. […] Türk Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 65-81 Cevapları Nova Basın Yayıncılık Dil ve Anlatım 9. Sınıf Ders Kitabı Sayfa 76-83 Cevapları Ada Matbaa Yayıncılık 9. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı 4. Ünite Sayfa 71-75 Cevapları Ada Matbaa Yayınları Lider Yayıncılık 11. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 47-57 Cevapları 10. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 61-64 Cevapları Nova Yayıncılık Ada Matbaa Yayınları 9. Sınıf Dil ve Anlatım Ders Kitabı 58- 70 Cevapları Yeni […]

CEVAP VER