Yazılı Edebiyat Dönemi

10. sınıf Türk edebiyatı ders notlarını sizlerle paylaşıyoruz. 10. Sınıf Türk edebiyatı ders müfredatında İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı, sözlü edebiyat dönemi, yazılı edebiyat dönemi, sözlü edebiyat ürünleri, destan, sav, sagu, koşuk konuları ele alınmaktadır. Göktürk Yazıtları, Yenisey Yazıtları ve Uygur metinleri ile ilgili bilgilere cemalaksoy.org sitesinden ulaşabilirsiniz.

Yazılı Edebiyat Dönemi

İslam öncesi Türk edebiyatına ait, bilinen yazılı ürün çok azdır. Bilinen ilk eser mezar taşları yazılarıdır. Türkler bu dönemde Göktürk ve Uygur alfabelerini kullanmışlardır. İslam Öncesi Türk edebiyatının en önemli yazılı eserleri Yenisey Nehri  kenarındaki Orhun Yazıtlarıdır. Bu yazıtlar Türklerin ulusal alfabesi olan Göktürk ile yazılmıştır.

ORHUN YAZITLARI ( ABİDELERİ)

MS 720- 735  yıllarına ait yazılardır.

Türklerin milli alfabesi olan Göktürk alfabesi ile yazılmıştır.

Yabancı etkilerden uzak, yalın bir dil kullanılmıştır.

Bilge Tonyukuk ve Yoltuğ Tigin tarafından yazılmıştır.

Göktürklerin bağımsızlıkları için Çinlilerle yaptıkları savaşlar ve bu savaşlar  sonucunda devleti yeniden nasıl kurdukları anlatılır. Ayrıca Türk ulusuna seslenilerek birlik içinde yaşamaları öğütlenmiştir.

 Bu  yazıtların ilki, MS 720 yılında Bilge Tonyukuk tarafından yazılmış ve diktirilmiştir.cemalaksoy.org

İkinci ve üçüncü yazıtlari Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır. Bu abidelerden birisi MS 732  yılında Kültigin adına, diğeri ise MS 735  yılında Kültigin’in ağabeyi Bilge Kağan adına dikilmiştir.

İlk kez 1893 yılında Danimarkalı Thomsen tarafından okunmuştur.

Orhun Abideleri’nden Kül Tigin Abidesi ( Günümüz Türkçesiyle)

Dokuz Oğuz beyleri, milleti! Bu sözümü iyice eşit, adamakıllı dinle: Doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tabidir. Bunca milleti hep düzene soktum. O şimdi kötü değildir. Türk kağanı Ötüken ormanında otursa ilde sıkıntı yoktur. Doğuda Şantung ovasına  kadar ordu sevk ettim, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde Dokuz Ersine kadar ordu sevk ettim, Tibete ulaşmama az kaldı.  Batıda İnci nehrini geçerek Demir Kapıya kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayırku yerine kadar ordu sevk ettim. Bunca yere kadar yürüttüm. Ötüken ormanından daha iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken ormanı imiş.

Cevap Ver